{{ ကုလားကို ေနရာေပးေတာ့ ရာဇဝင္ ရိုင္းရေလတယ္ }}

                        *****************************************

ပုဂံမင္း
******...
ပုဂံမင္း ဟု ဆိုလိုက္လွ်င္ မင္းတုန္းမင္းနွင့္ ကေနာင္မင္းသား တို႔၏ ေနာင္ေတာ္
ကုန္းေဘာင္မင္း ( ၁၁ ) ဆက္ စာရင္းဝင္ ဘုရင္ တစ္ပါး ျဖစ္ေပမယ့္ သီေပါမင္း
ထက္ပင္ အရည္အခ်င္း ည့ံဖ်င္းေသာ ဘုရင္ ဟု မွတ္တမ္းတင္ထိုက္သည္ ။ သီ
ေပါမင္း လက္ထက္တြင္ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ သူ႕ကြ်န္ဘဝ ေရာက္ခဲ့ရသည္ ဆိုေစ
ကာမူ တစ္ဘက္က ရန္သူ အဂၤလိပ္က အစစ အရာရာ သာလြန္ၿပီး အကြက္က်
က် စီမံ၍ စစ္မက္ျပဳျခင္းေၾကာင့္ဟု ေျဖေတြးနိုင္ေသး၏ ။

ပုဂံမင္းသည္ကား ဤသို႔မဟုတ္ မိခင္ မိဖုရားေခါင္းႀကီး၏ ႀကံစည္မႈေၾကာင့္သာ
ထီးနန္း အရိုက္အရာကို ရခဲ့ေသာ္လည္း မင္းသား ဘဝမွာပင္ မင္းတို႔ တတ္အပ္
ေသာ ပညာ တို႔ကိုမသင္ ။ အေသာက္အစားအေပ်ာ္အပါး တို႔၌သာေပ်ာ္ေမြ႕ၿပီး၊
ထီးနန္း လက္ဝယ္ ရရွိ လာစဥ္တြင္ တိုင္းေရး ျပည္ရာ စီမံမႈတို႔ကို စိတ္ မဝင္စား
နံနက္အိပ္ရာ နိုးထသည္နွင့္ " သည္ေန႔ တိုက္ပဲြ ဘယ္နွစ္မ်ိဳး စီစဥ္ထားၿပီး ၿပီလဲ
ေမာင္မင္းတို႔ " ဟူ၍သာ ေမး ေနက် ေမးခြန္းကို နန္းသက္ ၆ နွစ္ တာ အတြင္း
မိန္႔ေတာ္မူေလ့ ရွိခဲ့သည္ ဟူ၏ ။ သူ၏ လက္ထက္တြင္ တိုင္းေရးျပည္မႈ ကိစၥတို႔
တြင္ မင္းညီ မင္းသား မွဴးမတ္မ်ားသို႔ လဲြထားၿပီးအေပ်ာ္ အပါးမႈ၊ တိရိစာၦန္တိုက္
ပဲြ ၊ လက္ေဝွ႕တိုက္မႈ မ်ားတြင္သာ ေမြ႕ေလ်ာ္ေနခဲ့သည္ ။

ပုဂံမင္းသည္ ဖခင္ေရႊဘိုမင္း၏ အရိုက္အရာကို မိခင္၏ အကူအညီ ျဖင့္သာ ရခဲ့
ေသာ္လည္းျပည္သူတို႔၏ ခ်စ္ျမတ္နိုးမႈကို မင္းသားဘဝကပင္ရရွိခဲ့သည္မဟုတ္။
ဘုရင္ျဖစ္ လာေသာ အခ်ိန္ တြင္လည္းလူ လက္ေဝွ႔ပဲြ ၊ ဆင္ခ်င္း ထိုးပဲြတို႔မွ စ၍
ၾကက္ ၊ ငွက္ ၊ သိုး ၊ ဆိတ္ ၊ လိပ္ စသည္တို႔ကို အရာရွိငယ္ တို႔က တဲြဖက္ဝန္းရံ
ေပး ထားၿပီး ရၿပီး တိုက္ခိုက္ပဲြ အတြက္ အစုံေပါင္း မည္မွ်ရွိပါသည္ဟု ေလွ်ာက္
တင္ရေလ၏ ။

ဘုိင္ဆပ္ ဟူသည္ ဤသို႔တည္း
***********************
ၿမိဳ႕ေတာ္အနီး ဗုန္းအို ရြာမွ " ဘုိင္ဆပ္ " ဟုေခၚေသာ မြတ္စ္လာမ္ကုလားလူမ်ိဳး
သည္ မူလက ေတာလိုက္ မုဆိုး ျဖစ္၍ တိုက္ခိုက္ တတ္ေသာသဘာဝ ရွိသည့္
တိရိစာၦန္မ်ား အေၾကာင္းကို နားလည္ ကြ်မ္းက်င္လွသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တိရိစာၦန္
တိုက္ခိုက္ပဲြမ်ား၌ ေပ်ာ္ေမြ႕လွေသာ ဘုရင့္ ဝါသနာနွင့္အံကိုက္၍ အပါးသို႔ ခစား
ဝင္ထြက္နိုင္သူ ျဖစ္လာသည္။ ထို႔အျပင္ ဘုရင္ ႀကိဳက္ နွစ္သက္ေသာ နိုင္ငံျခား
ျဖစ္ အရက္မ်ားကိုလည္း မျပတ္မလပ္ ရေအာင္ဆက္သနိုင္ေသာ ျပည္ပမွ ကုန္
သည္ အဆက္အသြယ္ရွိသူ ျဖစ္ရကား ဘုရင္မွ အထူးပင္သေဘာေတြ႕ၿပီး ဘိုင္
ဆပ္ မွာ မ်က္နွာသာရေလ၏ ။

ပုဂံမင္းသည္သူ၏ ဝါသနာနွင့္ အေပ်ာ္အပါး တို႔တြင္ မင္းအႀကိဳက္ ေဆာင္တတ္
လြန္း၍ အထူး အားကိုးရေသာ ဘုိင္ဆပ္ ကို ဆုေတာ္လာဘ္ေတာ္ ေပးသနားရုံ
မွ်မက အေရးပါေသာ ၿမိဳ႕ဝန္မင္း ရာထူး ကိုေပး၍ ခ်ီးေျမွာက္ၿပီး သူေကာင္းျပဳ
လိုက္ေသာအခါ ရဟန္း ရွင္လူ အေပါင္းတို႔ စိတ္နွလုံး ညွိဳးၿခံဳးေစ၍ ဒုကၡႀကီး စြာ
ျဖစ္ ရေလေတာ့သည္ ။

အမွန္ စင္စစ္ ငဘုိင္ဆပ္ ဆိုသည္မွာ ကား ၎၏ မူလ အမည္ အရင္း မဟုတ္။
ပုဂံမင္း ၏ လက္ရင္းတပည့္ မျဖစ္မွီကပင္ ျမန္မာေတြနွင့္ ဆက္ဆံ ရာတြင္ မူလ
မြတ္ကုလား နာမကုိ ေဖ်ာက္ၿပီး ဘုိင္ဆပ္ ဟု သာ လူလည္ ကုလားမွ ေခၚတြင္
ေစျခင္းျဖစ္သည္ ။

ဘုိင္ = အစ္ကို
ဆပ္ = ဆရာ သခင္
ဘုိင္ + ဆပ္ = အစ္ကို ဆရာသခင္ ၊ ဟု

ုျမန္မာလို အဓိပၸါယ္ ရသည္ ။ ထိုသုိ႔ တင္တင္ စီးစီး ေခၚ ေစရန္ လူလည္ က်ၿပီး
လူပါးဝစြာ သူ႕ကိုယ္ သူ ေပးထားေသာ အမည္ျဖစ္သည္ ။ ဘိုင္ဆပ္ ၏ အမည္
အရင္းကို မည္သူမွမသိၾက ။ အမွန္ ဆိုလွ်င္ အီစြပ္ ၊ အဒူလဒူ ၊ ဘီလား ၊ မူဆာ
စေသာ ကုလားနာမည္မ်ားထဲက တစ္ခုခုသာလွ်င္ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ထိုသို႔ မူလ
စိတ္ထားကပင္ ျမန္မာေတြအေပၚ သေဘာထားမျဖဴစင္ခဲ့သူ ငဘိုင္ဆပ္ ပင္ျဖစ္
ေသာေၾကာင့္ ရာထူးနွင့္ အာဏာ လက္ဝယ္ ရရွိ လာေသာ အခါတြင္ လြန္စြာမွ
ယုတ္မာမႈ အေပါင္းကို လုပ္ေဆာင္ၿပီး ထီးနန္း အထိပါ ႀကံစည္ေလေတာ့၏ ။

ၿမိဳ႕ဝန္မင္း ဘိုင္ဆပ္
******************
ပုဂံမင္း နန္းတက္ၿပီး ၁၂၀၈ ခုနွစ္၌ ပင္ ေတာလိုက္ မုဆိုး ဘဝမွ အမရပူရ ေရႊ
ၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ ျဖစ္လာ၏ ။ နန္းေတာ္ၿမိဳ႕အတြင္း၌တိရိစာၦန္ တိုက္ပဲြမ်ား က်င္းပရန္
ကန္မ်ား ၊ ေျမာင္းမ်ားကို မုဆိုးေက်ာ္ ဘိုင္ဆပ္ မွ ႀကီးၾကပ္ ေဆာက္လုပ္ ေပး ခဲ့
သျဖင့္ ထိုေနရာမ်ားတြင္ ယေန႔ထိက်န္ရွိေတြ႕ျမင္နိုင္သည္ဟူ၏ ။ ရွင္ဘုရင္ နွင့္
အမတ္တို႔ အေလာင္းအစား ျပဳလုပ္ၾကရာတြင္ ဘိုင္ဆပ္က ရွင္ဘုရင္ ၏ ဘက္မွ
နိုင္ေစရန္ ထင္ေၾကးမ်ား ၊ အႀကံ အဥာဏ္မ်ားေပး နိုင္သျဖင့္ ရွင္ဘုရင္ နွစ္လို ၍
ကား တျဖည္းျဖည္း နွင့္ ၾသဇာ ႀကီးမားလာသည္ ။ ရွင္ဘုရင္ ၾကက္တိုက္ ေနစဥ္
ငဘိုင္ဆပ္ က ထင္ရာစိုင္းၿပီး ျမန္မာျပည္သူတို႔ကို အနိုင္က်င့္ေလေတာ့သည္။


ဘိုင္ဆပ္ သည္ သူ၏ လက္ရင္း တပည့္ လူမိုက္မ်ား အား ရာထူး ေနရာ ေကာင္း
မ်ား ေပးထားၿပီး ျပည္သူ လူထု ကို ယုတ္မာခဲ့ ပုံမွာကား ေျပာ၍ မကုန္ နိုင္ဘြယ္
ဇာတ္လမ္းမ်ား အျဖစ္ရွိခဲ့ေလေတာ့၏ ။ (၁) ၿမိဳ႕စာေရး ေမာင္ပိန္ (၂) တံခါး နီမွဴး
ငေရႊေဘာ္ (၃) ေစ်းေခါင္း ငမႈံ (၄) ထန္းေခါင္း ငရွင္ကေလးတို႔မွာထင္ရွားသည္။

ျပည္သူလူထုတို႔အား စီးပြားေရးေတာင့္တင္းသူမ်ားကို အမႈဆင္ကာ ဘိန္းထုပ္ပစ္
၍ ဖမ္းဆီးျခင္း ၊ ဝက္သားတဲြ ပစ္၍ ဖမ္းဆီးျခင္း စသည့္ လုပ္ထုံး လုပ္နည္းမ်ားျဖင့္
အမႈဆင္သည္။ ေရႊ ေငြမ်ား ပုံေပး နိုင္မွသာလွ်င္ အမႈ မွ လြတ္ရ၏ ။ ၎တို႔ ေရွာင္
ၾကဥ္ ရေသာ ဝက္သားကို မည္သူမွ မစားဝံ့ ။ အမႈ ႀကီးငယ္ အလိုက္တံစိုး လာဘ္
မည္မွ် ေပးမွသာလွ်င္ လြတ္ေစ ဟူ၏ ။ မိန္းမပ်ိဳ ေခ်ာေမာ လွပ သူဟူလွ်င္ လင္ရွိ
မယားဆိုလွ်င္ လင္ကို အျပစ္ရွာၿပီး ဖမ္းဆီး၍ မယားကို မရ အရ သိမ္းပိုက္သည္။
မိန္းမပ်ိဳ မ်ားအား ယုတ္မာ ဖ်က္ဆီး၏ ။ အတည္တက် ျဖင့္ သိမ္းပိုက္ထားေသာ
မိန္းမ ဦးေရ သည္ပင္ (၄၀) ေက်ာ္ခန္႔ရွိသည္ ။ ရဟန္းရွင္လူတုိ႔သည္ထို ကုလား
ရန္ေၾကာင့္ ကိုယ္ စိတ္ နွလုံး ႀကိမ္မီး အုံး သကဲ့သို႔ရွိၾကေလ၏ ။

ဘုိင္ဆပ္ ၿမိဳ႕ဝန္လုပ္သက္ (၅) နွစ္တာအတြင္း သူနွင့္အေပါင္းအပါတို႔ ညွင္းပန္း
နွိပ္စက္ သတ္ျဖတ္ မႈေၾကာင့္ ျမန္မာမ်ား ( ၃၀၀၀) ေက်ာ္ခန္႔ အသက္ အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ပ်က္စီးခဲ့ရသည္ ။ ထိုေၾကာင့္ေနျပည္ေတာ္တြင္ ဘုိင္ဆပ္ တို႔ယုတ္မာမႈ
ကို ဘုရင့္ေရႊနားေတာ္သို႔ ေပါက္ေစရန္ စာခ်ိဳးၿပီး ပညာရွိတို႔မွ စပ္ဆိုၾက၏ ။

မ်ိဳးႏြယ္မတူ ၊ ဘယ္က လူ
ျပည္သူပြက္ေအာင္ ၊ ထားပါလိမ့္ ။
ခ်ိဳးၾကက္တည္ရာ ေတြ႕ခဲ့ပါ
ျပည္ေတာ္ ဘယ္သာမွာပါလိမ့္ ။

ဘိုင္ဆပ္တို႔ အဖဲြ႕က ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ားကိုလည္း မွန္မွန္ပင္ဖ်က္ဆီး ေနၾကသ
ျဖင့္ အမရပူရ သူတို႔မွာ သတိနွင့္ ေနၾကရ သလို အခ်ိဳ႕ ၿမိဳ႕ရြာ မ်ားသို႔ တိမ္းေရွာင္
ၾကရသည္ ။

အမရပူရ ၊ ျပည္႒ာန
သည္အလွ ခက္တယ္ ။
ကုလား က အားရမွ
လႊတ္ေတာ္မူတယ္
မလြတ္သူ ေရွးကံ အေၾကာင္း - ဟု

ကံကိုပဲ ယိုးမယ္ဖဲြ႕ရသည္အထိ ကယ္သူ ကူသူမဲ့ ျဖစ္ေန ရရွာေလ၏ ။ ငဘိုင္ဆပ္
၏ လက္ေထာက္ ၿမိဳ႕စာေရး ငပိန္က ေတာင္သမန္ အင္းကို ျဖတ္ကူး ေသာ ကြ်န္း
သစ္သားတံတားႀကီးကို ေဆာက္လုပ္ ခဲ့ျခင္း အေၾကာင္းမွာ ေစတနာ အရင္းခံ နွင့္
မဟုတ္ ။ စစ္ကိုင္း နွင့္ အင္းဝ အရပ္တို႔၌ ရွိေသာ နန္းေတာ္ေဟာင္းမ်ားမွ သစ္မ်ား
ကို အခမဲ့ ဖ်က္ယူကာ တံတားေဆာက္ျခင္း ျဖစ္သည္ ။ ေရွးေဟာင္း ယဥ္ေက်းမႈ
အနဳပညာလက္ရာ အေမြအနွစ္မ်ား ေပ်ာက္ပ်က္ကုန္ရသည္ ။ တံတားကိုေဆာက္
ရျခင္း ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ သည္ကား ေတာင္သမန္ တစ္ဘက္ကမ္းတြင္ ကုလားတို႔
မ်ားစြာ ေနထိုင္ ၾကသည္ ။ ငဘိုင္ဆပ္ တို႔ အခြင့္သာ ၍ ေရႊၿမိဳ႕ေတာ္ သို႔ အာဏာ
သိမ္းလိုေသာအခါတြင္အလြယ္တကူ ထိုတံတားမွကူးလာ၍ ကူညီနိုင္ရန္ုျဖစ္သည္
ဟု ငပိန္မွ ဆိုခဲ့၏ ။ ငဘုိင္ဆပ္ ၏အစီအမံ ျဖင့္ ငပိန္ က ျပည္သူ တို႔ကို ရက္စက္
စြာ ေစခိုင္းၿပီး အလြန္ အမင္း အင္အားသုံး၍ တံတား ထုိးရာ တြင္ မွဴးမတ္တို႔ ရိပ္မိ
ေသာ္လည္း ငဘိုင္ဆပ္တို႔ အႀကံကို မည္သူမွ ရွင္ဘုရင္ထံ မေလွ်ာက္ တင္ ဝံ့ၾက
ေပ ။ ထို႔ေၾကာင့္ သမာေဒဝ နတ္မ်ားမွ အိပ္မက္ေပးရသည္ဟု ရာဇဝင္က ဆို၏ ။

ထိုေၾကာင့္ ၁၂၁၃ ခု သီတင္းကြ်တ္လဆုတ္ ၅ ရက္ ည၌ ပုဂံမင္း စက္ေတာ္ေခၚေန
စဥ္ စေလၿမိဳ႕စားဝန္ႀကီးသည္ ဝတ္ျဖဴ စင္ၾကယ္နွင့္ ေျဖေတာ္ရင္းသုိ႔ လာၿပီးလွ်င္ "
တိုင္းျပည္ကုိ ၾကည့္ရႈေတာ္မူပါ " ဟု ေလွ်ာက္၏ ။ " မည္သုိ႔ ၾကည့္ရႈ ရမည္ နည္း "
ဟု ေမးေတာ္မူရာ" ေျမာက္စမုခ္ေတာ္တြင္ ရုပ္စုံပဲြခံ ၍ ၾကည့္ေတာ္မႈလွ်င္သိေတာ္
မူပါမည္ " ဟု ေလွ်ာ္သည္တြင္ ဘုရင္ နိုးထေတာ္မူ၏ ။

ထို႔ေၾကာင့္ အိပ္မက္အရ ေျမာက္စမုခ္ေတာ္ ၌ ရုပ္စုံပဲြခံ၍ ၾကည့္ရႈေတာ္မူရာ ၿမိဳ႕ဝန္
ငဘိုင္ဆပ္ ၏ က်ဴးလြန္မႈမ်ားကို ေပၚေပါက္လာ၍ ဘုရင္သိေတာ္မူ၏ ။

နန္းတြင္း၌ အေနာက္ေဆာင္ ေခၚ မိဖုရားနွင့္ အပ်ိဳေတာ္မ်ား ေနထိုင္ရာသို႔ ဘုရင္မွ
အပ မည္သည့္ ေယာက်ာၤးမွ ဝင္ ၊ ထြက္ခြင့္ မရွိသည္ကို ဘိုင္ဆပ္နွင့္ သူ၏ စာေရး
ငပိန္ တို႔က အကြက္ ဆင္ကာ က်ဴးေက်ာ္ ဝင္ေရာက္ၿပီး နန္းတြင္း အစဥ္အလာ ကို
ခ်ိဳးေဖာက္၏ ။ ျဖစ္စဥ္မွာ အက်ဥ္းေထာင္၌က်ေရာက္ေနသူ မိနွစ္ဆိုသူအား ၿမိဳ႕ဝန္
ငဘိုင္ဆပ္ က လႊတ္လုိက္ၿပီး ေနာက္ နန္းေတာ္၌ စကား မိဖုရားထံ အဝင္ အထြက္
လုပ္ေစသည္ ။ ထိုေနာက္ မိနွစ္ က နန္းတြင္းမွ ေငြဖလား ခိုးယူသည့္ အမႈ ျဖစ္ပြား
ေလသည္ ။ အမႈ စစ္ခ်က္တြင္ နန္းတြင္၌ စစ္ေဆး ဖမ္းဆီး စရာ ရွိသည္ဟု ဆိုကာ
အေနာက္ဝန္အား လည္းေကာင္း ၊ ရွင္ဘုရင္အား လည္းေကာင္း ခြင့္ပန္ျခင္း မရွိပဲ -
အေနာက္ မိဖုရား အေဆာင္မ်ားကို ငဘိုင္ဆပ္ က သူ႕သေဘာ အရ ဝင္ထြက္ကာ
အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ဖမ္းဆီးေလ၏ ။

ဘုရင္လည္း ပဲြၾကည့္ေတာ္မူ ေနရာမွ ထိုကိစၥကို ၾကား သိေတာ္မူၿပီး ငဘိုင္ဆပ္ နွင့္
ငပိန္ တို႔ကို ေခၚယူစစ္ေဆးရာ ခြင္မတိုင္ၾကားမိဘဲ အေနာက္ေဆာင္သို႔ ဝင္သည္ဟု
ထြက္ဆိုၾကသည္ ။ ထို႔မွစ၍ ငဘိုင္ဆပ္ တို႔၏ မေကာင္းမႈ မ်ား တစ္ခုၿပီး တစ္ခု ေပၚ
လာၿပီး ေနာက္ဆုံး ငပိန္ ၏ ေဖာ္ေကာင္ လုပ္မႈ အရ နိုင္ငံေတာ္ကို လုပ္ႀကံရန္အထိ
တံတား ေဆာက္လုပ္ရာတြင္ သစ္မ်ား ခိုးထုတ္မႈနွင့္ ငဘိုင္ဆပ္ ၏ အႀကံအစည္တို႔
ေပၚေပါက္လာခဲ့ၿပီး ဘုရင္က သိေတာ္မူၿပီး ကြပ္မ်က္ေလ၏ ။ ႀကံရာပါမ်ား ျဖစ္ေသာ
တံခါးနီမွဴး ငေရႊေဘာ္ နွင့္ ေစ်းေခါင္း ငမႈန္ စသည့္ လူယုတ္မာ အေပါင္း အပါ မ်ား
အားလုံး တစ္စုလည္းပါေလသည္ ။

ယင္းတို႔အား ကြပ္မ်က္ပုံမွာ အမရပူရ ၿမိဳ႕လယ္၌ ကားစင္တင္ တံက်င္လွ်ိဳၿပီး ၿခံခတ္
ကာ အမ်ား ျမင္သာေအာင္ ျပသထား၏ ။ ထိုေန႔သည္ကား ၁၂၁၃ ခု ၊ နတ္ေတာ္လ
ျပည့္ေက်ာ္ (၇) ရက္ေန႔ ျဖစ္ေၾကာင္း ကုန္းေဘာင္ဆက္ မဟာ ရာဇဝင္ တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့
သည္ ။ သို႔ေသာ္ျပည္သူလူထု၏ မေက်နပ္ခ်က္ကား ငဘိုင္ဆပ္ကို ကြပ္မ်က္လုိက္ရုံ
နွင့္မေက်နိုင္ခဲ့ေပ ။ တိုင္းသူျပည္သားမ်ားအား လ်စ္လ်ဴရႈၿပီး ၾကက္ငွက္မ်ားေလာက္
ပင္ စိတ္မဝင္စားဘဲ မိမိတို႔ကို ဥေပကၡာျပဳ လြန္းေသာ ပုဂံမင္းကို လြန္စြာမွ နာက်ည္း
လွသည္ ။ ပုဂံမင္းလည္း ထိုသို႔ ျပည္သူတို႔၏ နာက်ည္းခ်က္ကိုေျဖသိမ့္နိုင္ရန္ ၁၂၁၄
ခုနွစ္ ေတာ္သလင္းလဆန္း (၇) ရက္ကစ၍ ထိုလဆန္း (၁၄)ရက္ အထိႀကီးစြာေသာ
အလွဴကိုျပဳေတာ္မူေလသည္။ လူဦးေရ တစ္သိန္းနွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ရွိေသာအမရပူရ
ၿမိဳ႕တြင္ အလွဴေပးရာ၌ လွဴဖြယ္ဝတၳဳ ပစၥည္းမရရွိေသာ လူတစ္ဦးမွမက်န္ေလေအာင္ ရၾကေလသည္ ။

သို႔ေသာ္လည္း ပုဂံမင္းသည္ ထိုနွစ္ ျပာသိုလ အေရာက္ မွာပင္မွဴးႀကီး မတ္ရာ တို႔၏
အစီအမံ နွင့္ ထက္ျမက္ ေသာ မင္းသားမ်ားျဖစ္ေသာ ညီေတာ္မင္းတုန္းမင္းသား နွင့္
ကေနာင္မင္းသားတို႔၏ တပ္မ်ားက ရက္ ၄၀ ေက်ာ္ ဝိုင္းထားၿပီးလွ်င္ ပုဂံမင္း၏ ထီးစံ
နန္းစံ ရွင္ဘုရင္ ေရႊေရာင္ေန႔တို႔ကား ဇာတ္သိမ္းေလေတာ့သတည္း ။

ကိုးကား - ဆရာ (ညိဳျမ - ကုန္းေဘာင္ရွာပုံေတာ္)
ဆရာမ - ေရႊဘုိမိမိႀကီး -မဟာလူရည္ခြ်န္ ဦးဘုိးလႈိင္
(၁၉၅၆ ခု ၊ ၾသဂုတ္လထုတ္ ၊ ယဥ္ေက်းမႈစာေစာင္ပါ
စမ္းယုေအာင္ ၏ေဆာင္းပါး)

ဦးယဥ္ေက်း ။ ။
၁၈၊၈၊၁၃ ။

ေအာင္ဆန္း (သို႔မဟုတ္) အ႐ိုင္း ... (ဒဂုန္တာရာ)

 

                           ။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။။
ယေန႔ကြယ္လြန္သြားေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္၏ သူငယ္ခ်င္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရး စာေရးဆရာႀကီး ဒဂုန္တရာအမွတ္တရ
++++++++++++++++++++++
(၁) ...

သူ၏ေအာက္မွ လူထုႀကီးသည္ စည္းကမ္းေသဝပ္ျခင္း အတန္ငယ္ကင္းမဲ့စြာ နားေထာင္လ်က္ရွိ၏။ လူထုႀကီးသည္ စူးစိုက္ျခင္း မရွိ။ တခ်ဳိ႕က ျပံဳးရယ္၍ေန၏။ ေနာက္နားရွိ လူထုအစိပ္အပိုင္းတခုကား အခ်င္းခ်င္း ေခါင္းခ်င္းကပ္ကာ တီးတိုးေျပာေနၾက၏။ သို႔ေသာ္ ပ်က္ရယ္ျပဳျခင္းကားမရွိ။ ေလးစားျခင္းသည္ အားလံုး၌ တညီတၫြတ္တည္း ရွိ၏။

အစိမ္းေရာင္ ကတၱီပါကားႀကီးသည္ သူ႔ကုိေနာက္ကားခံ၍ ထား၏။ ကားလိပ္ႀကီးမွာ ဘာ႐ုပ္ပံု ေတာေတာင္မွ ျခယ္လွယ္ထားျခင္း မရွိ။ ပကတိ ပိန္းေျပာင္ေျပာင္ျဖစ္၏။ ကတၱီပါကားသည္ အျခား ဘာအဓိပၸာယ္ကိုမွ် ထူးထူးေထြေထြ မေဖာ္ျပ။ သို႔ေသာ္ မႈိင္းညိဳ႕ျခင္းတခုကိုသာ ရဲဝံ့စြာေဆာင္၍ ေနသည္။

သူသည္ စိမ္းညိဳေသာကားႀကီး၏ ေရွ႕စင္ျမင့္ ဇာတ္ခံုေပၚ၌ ရပ္ကာ စကားေျပာ၍ေနသည္။ သူသည္ ဗမာ ပထဝီေျမႀကီးမွ ဗမာ ဝါဂြမ္းျဖင့္ ရက္လုပ္သည့္ ပင္နီဖ်င္ၾကမ္းႀကီးကို ဝတ္ထား၏။ လံုခ်ည္မွာ နီရဲေသာ ေရႊေတာင္ ပိုးလံုခ်ည္ျဖစ္၏။ ေခါင္းမွာ ပြေယာင္းေယာင္းႏွင့္ မေသသပ္။ မ်က္ႏွာအသြင္အျပင္မွာ အပူပိုင္းေဒသ အီေကြတာေပၚရွိ ကၽြန္းစုမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေသာ မြန္ဂိုလီယံအႏြယ္ လူ႐ိုင္းမ်က္ႏွာႏွင့္ တူ၏။ သို႔မဟုတ္ ေတာင္ေပၚ ခ်င္းတေယာက္ႏွင့္လည္း တူ၏။


တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသား လူလတ္တန္းစား၏ လကၡဏာျဖစ္ေသာထည္ဝါျခင္း ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔ျခင္းတို႔သည္ သူ႔တြင္ လံုးဝ မခိုေအာင္း။ လမ္ေပၚတြင္ ေနရာတကာေတြ႔ျမင္ႏိုင္ေသာ သာမန္ဆင္းရဲသားတဦးႏွင့္ သာတူ၏။ လူထုထဲမွ သူတဦး၏ အသြင္အျပင္မ်ဳိးသာ ျဖစ္၏။

သူသည္ လက္ႏွစ္ဖက္ကို ေဘးသို႔ကား၍လႈပ္ကာလႈပ္ကာ စကားေျပာ၏။ သူ၏ စကားလံုးမ်ားကား ေျပျပစ္ျခင္း မရွိ။ ေခ်ာေမြ႔ျခင္း မရွိ။ သို႔ေသာ္ အတြင္း၌ကား အနက္ပါ၏။

သင္ ပ႒မဦးဆံုး ေတြ႔ျမင္ေသာေအာင္ဆန္း၏ပံုပန္းကို ေရးျပပါဆိုလွ်င္ ကၽြန္ေတာ္သည္ သည္ပံုကိုေရးျပမည္ ျဖစ္ေပသည္။

ထိုအခါကား ၁၉၃၆ – ခု၊ ပ႒မဆံုး က်င္းပအပ္ေသာ ဗမာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား ညီလာခံႀကီးကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဂ်ဴဗလီေဟာခန္းမတြင္ ဆင္ယင္ေသာအခါ ျဖစ္ေပသည္။ ကၽြန္ေတာ္သည္ အထက္တန္းေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားလ်က္ရွိရာ နယ္မွ ေက်ာင္းသားကိုယ္စားလွယ္မ်ားအျဖစ္ ေက်ာင္းသားညီလာခံသို႔ တက္ေရာက္စဥ္ ေအာင္ဆန္း စကားေျပာသည္ကို ေတြ႔ျမင္ရျခင္းျဖစ္ေပသည္။

၁၉၃၆ – ခု၊ သပိတ္ေမွာက္ကိစၥ ေတာက္ေလာင္ေတာ့မည့္ဆဲဆဲ၊ မီးခိုးေရာင္အူေနသည့္အခိုက္၊ ‘ေအာင္ဆန္း’ အမည္ကုိ သတင္းစာမ်ားတြင္ ဖတ္ရေသာအခါ သူ႔ကို သိခ်င္ေသာစိတ္ ထက္သန္ခဲ့သည္။ ထိုအခါ ေအာင္ဆန္းမွာ တကၠသိုလ္ သမဂၢအသင္း၏ ေႂကြးေၾကာ္သံျဖစ္ေသာ အိုးေဝမဂၢဇင္း အယ္ဒီတာ ျဖစ္၏။ ကၽြန္ေတာ္မွာ စာေပဝါသနာပါသူျဖစ္ရာ ေအာင္ဆန္းကို အိုးေဝမဂၢဇင္း အယ္ဒီတာအျဖစ္ စိတ္ဝင္စား၏။ အားက်၏။ သူ႔အေၾကာင္းကုိ သိခ်င္၏။ ေတြ႔ဖူးခ်င္၏။

သို႔ေသာ္ ဂ်ဴဗလီေဟာ ေက်ာင္းသားမ်ားညီလာခံတြင္ သူ၏ ႐ုပ္သြင္ႏွင့္ သူ စကားေျပာသည္ကို ေတြ႔ျမင္ ၾကားနာရေသာအခါ အထင္ႏွင့္အျမင္ ကြာေနသည္ကို ေတြ႔ရ၏။ ကၽြန္ေတာ္ ထင္ထားသည္မွာ ေကာလိပ္ေက်ာင္းသား၊ ႐ုပ္ေျဖာင့္၊ ဂိုက္က်၊ စကားေျပာေကာင္းဟု ျဖစ္၏။ အယ္ဒီတာလည္းျဖစ္သျဖင့္ အေတာ္ အထင္ႀကီးထားေလ၏။

ေတြ႔ရေသာအခါ ႐ုပ္ကလည္း မေျဖာင့္။ စကားေျပာကလည္း မေျပျပစ္။ သို႔ျဖစ္၍ စိတ္ထဲက မေက်နပ္။

ထိုအခါ ကၽြန္ေတာ္မွာ အရြယ္ႏုနယ္ေသး၍ စိတ္ကူးယဥ္ယဥ္ျဖင့္သာ ေအာင္ဆန္းကို ႐ုပ္ေျဖာင့္ေစခ်င္၊ စကားေျပာ ေကာင္းေစခ်င္ေန၏။ ထို႔ေၾကာင့္ စိတ္ထဲက မေက်နပ္။

(၂)

ေနာက္ ၁ – ႏွစ္ခန္႔ ၾကာေသာအခါ ကၽြန္ေတာ္လည္း တကၠသိုလ္သို႔ ေရာက္၍ေနသည္။ က်ေနာ္ တကၠသိုလ္ေရာက္သည့္ ၁၉၃၇ – ၃၈ ခုႏွစ္က၊ ကိုေအာင္ဆန္းသည္ တကၠသိုလ္သမဂၢတြင္ ဒုတိယဥကၠ႒၊ ဗမာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ားသမဂၢတြင္ ဥကၠ႒ျဖစ္၏။ ထိုအခါ ကၽြန္ေတာ္သည္ ကိုေအာင္ဆန္းႏွင့္ အသိျဖစ္လာ၏။ အသိသာ ျဖစ္႐ံုျဖစ္သည္ မရင္းႏွီးခဲ့ေပ။

သူႏွင့္ကား ရင္းႏွီး၍ မျဖစ္။ သူသည္ ရင္းႏွီး၍ရေသာလူစားမ်ဳိး မဟုတ္။ ႏိုင္ငံေရး အတူတူတြဲဖက္လုပ္လွ်င္သာ သူႏွင့္ ရင္းႏွီးမည္ျဖစ္၏။ တကၠသိုလ္တြင္ေနစဥ္ ကၽြန္ေတာ္သည္ သမဂၢႏိုင္ငံေရးကိုသာ တဘက္သတ္ မလိုက္။ စာေပ၊ ကဗ်ာလည္း ေရးခ်င္၏။ ဂီတကိုလည္း လိုက္စား၏။ သည္လိုအစံု လုပ္ခ်င္သျဖင့္ သူႏွင့္ မရင္းႏွီးႏိုင္ေပ။ သူကား ႏိုင္ငံေရးသမား သက္သက္ျဖစ္သည္။

ကိုေအာင္ဆန္းႏွင့္ ကၽြန္ေတာ့္ကို သခင္ဘဟိန္းက အသိဖြဲ႔ေပးခဲ့၏။ သို႔ေသာ္ ကၽြန္ေတာ္သည္ ႏိုင္ငံေရးသမားသက္သက္ မဟုတ္သျဖင့္ သူ၏ အသိထက္လြန္ေျမာက္၍ ရင္းႏွီးေသာအျဖစ္သို႔ မေရာက္သြားခဲ့ေပ။

သခင္ဘဟိန္းကား သည္လိုမဟုတ္။ သခင္ဘဟိန္းသည္ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔သူျဖစ္၏။ စာေပ ကဗ်ာလကၤာကို ႏွစ္သက္၏။ ဂီတကိုခ်စ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္ခဏႏွင့္ပင္ ရင္းႏွီးခ်စ္ခင္ကာ သူ ကြန္ျမဴနစ္ျဖစ္ေနသည့္ ဘဝအထိပင္ ရင္းႏွီးခ်စ္ခင္ျခင္းမပ်က္။ ကၽြန္ေတာ္ကား ႏိုင္ငံေရးသမားလည္း မဟုတ္။ သို႔ေသာ္ ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီး၏။ ကိုေအာင္ဆန္းႏွင့္ကား သည္ကဲ့သို႔မဟုတ္။ ကၽြန္ေတာ္ စာေရးဝါသနာပါသည္ကုိ ကိုေအာင္ဆန္း သိသည္။ သို႔ရာတြင္ ကၽြန္ေတာ္ေရးခဲ့ေသာ ဒဂုန္မဂၢဇင္းမွ ရတုပိုဒ္စံု စေသာ ကဗ်ာမ်ား၊ ဝတၳဳတို၊ ေဆာင္းပါး စသည့္ စာေပမ်ားကို သူ အကုန္ဖတ္ဖူးလိမ့္မည္ မထင္။ ဂ႐ုစိုက္၍ဖတ္မည့္လူမ်ဳိးလည္း မဟုတ္။

သို႔ေသာ္ တခါက ကိုဗဟိန္းႏွင့္အတူ သမဂၢအမႈေဆာင္ ေကာ္မတီခန္းတြင္ ပင္းယ မဂၢဇင္း၌ ပံုႏွိပ္ထားေသာ ကၽြန္ေတာ္၏ ေဆာင္းပါးတခုကိုကား ကၽြန္ေတာ့္ေရွ႕တြင္ဖတ္သည္ကို ေတြ႔ရဖူး၏။ ဖတ္ၿပီးလွ်င္ ေဝဖန္ခ်က္ေပး၏။

ကိုေအာင္ဆန္းသည္လည္း အဂၤလိပ္ – ဗမာ ေဆာင္းပါးရွင္တဦး ျဖစ္ေပသည္။ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ေရးသားေသာ သူ၏ ေဆာင္းပါးမ်ားကို ဂႏၳေလာက မဂၢဇင္းတြင္ ဖတ္ဖူးရသည္။ သူသည္ ဗုဒၶဘာသာ တရားေတာ္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေဆာင္းပါးမ်ားကုိ ေရး၏။ ေက်ာင္းသားမ်ား အဝတ္အစား ဝတ္ဆင္ေရး ျပႆနာကို သူသည္ ဂႏၳေလာကတြင္ ပန္းတေနာ္ ဦးသန္႔ႏွင့္ အျပန္အလွန္ ေရးသည္။ ဗမာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား သမဂၢအသင္း၏ ေႂကြးေၾကာ္သံ ‘မ်ဳိးၫြန္႔’ မဂၢဇင္းတြင္ ပါေသာ သူ၏ ‘ေလာကဝိဟာ’ အမည္ရွိ ေဆာင္းပါးတုိကေလးကိုကား သေဘာက်ခဲ့၏။ ကမၻာေလာကႀကီးကို ကိုယ္ေတြ႔ပညာ ဗဟုသုတ အျမင္တို႔ကိုေပးေသာ စာသင္ေက်ာင္းႏွင့္ ဥပမာတင္၍ ေရးသားထားသည္။ ကိုေအာင္ဆန္းသည္ ဗမာစာ အေရးညံ့သူ မဟုတ္ေပ။ တိတိက်က် ေရးတတ္၏။ ပါဠိကို မွန္ကန္စြာ သံုး၏။

တခါတရံ ဟာသဉာဏ္ ပါ၏။

ပုသိမ္ၿမိဳ႕တြင္က်င္းပေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားညီလာခံ၌ သူ၏ ဥကၠ႒မိန္႔ခြန္းတြင္ ကင္းဘဲလ္ အစီရင္ခံစာကို ‘ပညာေရးပူရာဏ္ က်မ္းႀကီးေပတကား …’ ဟု ေျပာင္ေလွာင္ထားသည္မွာ သေရာ္ခ်က္ပါေပသည္။

ေက်ာင္းမွထြက္ၿပီး ဒို႔ဗမာအစည္းအ႐ံုးသို႔ ဝင္ေသာအခါ ငတ္ျပတ္၍လား မေျပာတတ္ ဒဂုန္မဂၢဇင္းတြင္ ေရးလိုေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ့္ကိုေျပာ၏။ ကၽြန္ေတာ္လည္း တိုက္ရွင္တို႔ႏွင့္စီစဥ္၍ လစဥ္ ကိုေအာင္ဆန္း ေဆာင္းပါးမ်ား ပါေစသည္။

ဒဂုန္မဂၢဇင္းက ကိုေအာင္ဆန္းေရးေသာ ေဆာင္းပါးမ်ားအတြက္ ေငြခ်ီးျမႇင့္၏။ သူေရးေသာေဆာင္းပါးကား ‘ႏိုင္ငံေရးအမ်ဳိးမ်ဳိး’ ဟူေသာ ေဆာင္းပါးျဖစ္သည္။ ဂရိတ္ႏိုင္ငံေရးကအစခ်ီ၍ မ်က္ေမွာက္ဗမာႏိုင္ငံေရး အေျခအေနအထိ ေရး၏။ စာေျပာင္၏။ ဖတ္၍ ေကာင္း၏။

သူလည္း ဒဂုန္တြင္ ၾကာၾကာမေရးရ။ မၾကာခင္ ဂ်ပန္ျပည္သို႔ ထြက္သြားသျဖင့္ သူ႔ေဆာင္းပါးလည္း ရပ္၍ သြား၏။ အစိုးရကလည္း ၿငိဳးထား၍လားမေျပာတတ္ ဒဂုန္မဂၢဇင္းမွာ ထိုႏွစ္မွာပင္ ပိတ္ျခင္းခံရရွာေလသည္။

(၃)

သမဂၢဥကၠ႒ျဖစ္ေသာ ၁၉၃၈ – ၃၉ ခုႏွစ္ကသူသည္ ဘီ-အယ္လ္တန္းတြင္ရွိ၍ ပဲခူးေက်ာင္းေဆာင္ အလယ္ထပ္တြင္ ေနသည္။ သူ၏အခန္းသည္ သပ္ယပ္ျခင္းကင္းမဲ့၏။ အခန္းတြင္ စာအုပ္မ်ားျပည့္ႏွက္ေန၏။ စာအုပ္မ်ားသည္ စားပြဲေပၚ တခ်ဳိ႕၊ ဗီဒိုေပၚ တခ်ဳိ႕၊ ၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္ တခ်ဳိ႕ျပန္႔ၾကဲကာ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္ ျဖစ္ေနၾက၏။ သူသည္ အင္မတန္ စာဖတ္သူတေယာက္ ျဖစ္၏။

သူသည္ ေဒါသႀကီးသူတဦးျဖစ္၏။ သည္လို အမ်ားက ထင္၏။ ကၽြန္ေတာ့္အဖို႔ကား ေဒါသႀကီးသည္ မႀကီးသည္ကုိ မသိ။ သူ႔တြင္ စိတ္လိုက္မာန္ပါ စိတ္ေတြရွိသည္ဟု ကၽြန္ေတာ္ ထင္၏။

ႏွစ္ကုိကား အေသအခ်ာ မမွတ္မိေတာ့။ သပိတ္ေမွာက္ ႏွစ္လည္အထိမ္းအမွတ္ပြဲတခု တကၠသိုလ္သမဂၢတြင္ က်င္းပ၏။ ပရိသတ္ထဲကထ၍ ေဝဖန္စကားမ်ား ေျပာၾက၏။ ထိုသို႔ ေျပာၾကသည့္အထဲတြင္ စစ္ကိုင္းေက်ာင္းေဆာင္မွ ကုလားေက်ာင္းသားတဦးက ဥကၠ႒ေဟာင္း မစၥတာရာရွစ္ကုိ ေဝဖန္ရာ၌ အေတာ္ထိခိုက္ေသာအျပစ္ေတြကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာေလသည္။ ကုလားေက်ာင္းသားေျပာသည့္ စကားမ်ားသည္ အေျခခိုင္သည္ မခိုင္သည္ကုိကား မမွတ္မိေတာ့ေပ။ ကိုေအာင္ဆန္းသည္ မစၥတာ ရာရွစ္အတြက္ ေဒါပြကာ ထိုကုလားကို ႀကိမ္းေမာင္း၍ ‘ရဲရင္ ထြက္’ စေသာ စေသာ အသံုးမ်ဳိးသံုး၏။ လက္သီးဆုပ္ကာ ကုလားအပါးသို႔ တိုး၍ သြား၏။ ေဘးက ေက်ာင္းသားမ်ားက ဝိုင္း၍ ဆြဲထားရေလ၏။

သူသည္ ေဒါသေၾကာင့္ ဆတ္ဆတ္တုန္လ်က္ ရွိေလသည္။

ကုလား-ဗမာ အဓိက႐ုဏ္းအၿပီး ေဒါက္တာဗေမာ္၏ တကၠသိုလ္ဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးအဆိုၾကမ္းကို သမဂၢက ျငင္းပယ္လိုက္သည့္ကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ ညိဳျမ အမွဴးရွိေသာ ေက်ာင္းသားတစုက မေက်နပ္သျဖင့္ သမဂၢကို အယံုအၾကည္မရွိ အဆိုတင္သြင္း၏။ ထုိအစည္းအေဝး၌ ကိုေအာင္ဆန္းသည္ ညိဳျမကိုေဒါပြကာ ဥကၠ႒ ကုလားထိုင္မွေန၍ ညိဳျမအတင္းကို အေတာ္ေျပာလိုက္ေလသည္။

သည္လို စိတ္လိုက္မာန္ပါ ေျပာၿပီးေနာက္ တပါတ္ေလာက္ၾကာေသာအခါ၊ ထိုေန႔က ေအာင္ဆန္းက ညိဳျမအား ႐ႈံ႕ခ်ေသာစကားမ်ားကို ႐ုပ္သိမ္းလိုက္ေၾကာင္း ေၾကာ္ျငာစာကုိ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းေဆာင္ အသီးသီးတြင္ ထြက္ေပၚ၍ လာေလသည္။

တကၠသိုလ္တြင္ရွိစဥ္က ကိုေအာင္ဆန္းသည္ ျပံဳးေသာ မ်က္ႏွာထားကို ထားခဲ၏။

သူ၏မ်က္ႏွာထားသည္ သုန္မႈန္၏။ တခါေတြ႔ဖူးေသာသူကို ေနာက္တခါေတြ႔လွ်င္ ႏႈတ္ဆက္ခ်င္မွ ဆက္၏။ သူ႔ကုိသိသူက ျပံဳးျပေသာ္လည္း သူသည္ တံု႔ျပန္၍ ျပံဳးခ်င္မွျပံဳး၏။ ဥကၠ႒ျဖစ္သျဖင့္ သူ႔ကိုကား ေက်ာင္းသားတိုင္းက သိၾက၏။ သူကလည္း အစဥ္လိုလို ႏိုင္ငံေရးကိုသာ ေတြးေနဟန္တူ၏။ ဗမာျပည္၏ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ စိတ္ပူပံုရ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ သူသည္ သုန္မႈန္လ်က္ရွိေနသည္။

သူစကားေျပာလ်င္လည္း ႏိုင္ငံေရးအေၾကာင္းကိုသာ ေျပာသည္။ သူေျပာေနစဥ္ ေဘးရွိလူမ်ားက နားေထာင္ေနရသည္။ ေဘးကလူမ်ား၏ စကားကုိသူ မၾကား။ သူေျပာခ်င္တာေတြကိုသာ စြပ္၍ေျပာေနတတ္သည္။

(၄)

တခါက ရန္ကုန္ကို ဂ်ပန္တို႔သိမ္းပိုက္စ အခ်ိန္။

ဝိတိုရိယရိပ္သာရွိ အိမ္တအိမ္တြင္ သခင္ျမႏွင့္ရဲေဘာ္မ်ား ေနထိုင္လ်က္ရွိၾကသည္။ ကၽြန္ေတာ္မွာလည္း ေတာက ေရာက္ကာစ ျဖစ္သည္။ ဧည့္ခန္းရွိစႏၵယားတြင္ ကၽြန္ေတာ္က ထိုင္ကာတီးေန၏။ ေဘးမွ သခင္စံေဝႏွင့္ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားအခ်ဳိ႕က ဝိုင္း၍ သီခ်င္းလိုက္ဆိုလ်က္ရွိ၏။ ဘီ-အိုင္-ေအ သမားမ်ားမွာ ဂီတ အင္မတန္ ငတ္ေန၍ သီခ်င္းသံကုိ ေတာင့္တေနသျဖင့္ အတင္းတီးခိုင္းၾက၏။ စႏၵယားမွာ အသံေတြပ်က္ေန၏။

ခ်စ္ခင္မွာလား၊ ၾကင္မွာလား ခင္ခင္ရယ္။
ခ်စ္သဲႏြယ္၊
အဟုတ္ကို ခ်စ္ေတာ့မယ္
ခင္ရယ္ ၾကင္မယ္ …

ဝိုင္း၍ဆိုေနၾကရာမွ သည္ေနရာသို႔ ေရာက္ေသာအခါ ကိုေအာင္ဆန္းသည္ ေဂါက္ – ေဂါက္ – ေဂါက္ – ေဂါက္ႏွင့္ တဖက္က ေလွ်ာက္လာကာ စႏၵယားအပါးတြင္ လက္ေထာက္ကာ ရပ္လ်က္ …

‘ေဟ့ … ရပ္ၾက။ ခုလိုအခါမ်ဳိးမွာ ရဲစိတ္ရဲမာန္ တက္ေစမယ့္ ရဲတင္းသံတုိ႔ကိုသာ ဆိုရမယ္ဗ်။ ဒီခ်စ္မယ္ ၾကင္မယ္ သီခ်င္းမ်ဳိးက မဟန္ဘူး …’။

႐ုတ္တရက္ေၾကာင္၍ ကၽြန္ေတာ္သည္ စႏၵယားကို ေခတၱရပ္လိုက္၏။

သူသည္ သူေျပာခ်င္တာေျပာၿပီး၍ ထြက္သြားေလသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လည္း ဆက္လက္သီဆိုကာ က်န္ရစ္ခဲ့ၾကသည္။ သူကား သည္လိုလူစားမ်ဳိး။

သမဂၢဥကၠ႒ ကိုလွေမာင္ (ယခုသံအမတ္)၏ လက္ထပ္ပြဲသည္ ဘီ-အိုင္-ေအေခတ္၌ ေရႊေတာင္ၾကားတြင္ က်င္းပသည္။ သူ၏လက္ထပ္ပြဲသည္ ဘီအိုင္ေအသမားမ်ားတြင္ ပ႒မဦးဆံုးျဖစ္၏။ လက္ထပ္ပြဲၿပီးေသာအခါ ဧည့္ခန္းေဆာင္တြင္ မိတ္ေဆြမ်ား စု႐ံုးကာေနၾက၏။ စႏၵယားဆရာတဦးကတီးကာ ေဖ်ာ္ေျဖလ်က္ရွိသည္။

သည္အတြင္း ကုိေအာင္ဆန္းသည္ စႏၵယားဆရာကိုရပ္ေစကာ ကၽြန္ေတာ့္ကို လူၾကားထဲမွ အတင္းဆြဲေခၚ၍ သီခ်င္းတပုဒ္ကုိ တီးေစ၏။ သူသည္ စႏၵရားကိုလက္ေထာက္ကာ မရတရျဖင့္ လိုက္ဆိုေန၏။ တီးေသာသီခ်င္းမွာ ‘ကၪၥန’ သီခ်င္းပင္ ျဖစ္၏။ ေတးဆံုးလွ်င္ လက္ခုပ္တီးကာ ေနာက္တပုဒ္ တီးခုိင္းျပန္၏။

တခါက ဂ်ပန္ေခတ္ ဝန္ႀကီးတဦး၏ ထမင္းစားပြဲတြင္ သူလာ၏။ ထမင္းစားပြဲ စမည္ျပဳေသာအခါ သူ႔ကို စစ္ေသနာပတိဟု အားလံုးက ေလးစားေသာအားျဖင့္ ထမင္းစားခန္းႀကီးထဲသို႔ သူ႔ကို အရင္ဝင္ေစ၏။ ဧည့္သည္မ်ားကား အဝတြင္ရပ္၍ သူ႔အဝင္ကို ေစာင့္လ်က္ေနၾကသည္။ သူသည္ စစ္ဝတ္စစ္စားႏွင့္ ဝင္လာကာ ႐ုတ္တရက္၊ စားပြဲထိပ္ ကုလားထိုင္တြင္ ဝင္ထိုင္လိုက္ၿပီး ဇတ္ခနဲ ဘယာေၾကာ္တတံုးကို ယူစားလိုက္ေလ၏။

သူ ထမင္းစားေနစဥ္ ဧည့္သည္ဝင္လာလို႔လည္း ဗမာဧည့္ဝတ္ထံုးစံအရ ထမင္းစားပါအံုးလား ဟု ေခၚခ်င္မွေခၚေသာ လူစားမ်ဳိးျဖစ္၏။ ဒါေတြေၾကာင့္ သူ႔ကို မိတ္ေဆြရင္းမ်ားက ‘ေၾကာင္သည္’ ဟု အမွတ္ထားၾကေလ၏။

(၅)

သူ႔တြင္ သိမ္ေမြ႔ျခင္း မရွိ။ အလွအပကို သူ မမက္ေမာ။ သူသည္ ၾကမ္းတမ္းသည္။ ႐ိုင္းသည္။ ဆက္ဆံေပါင္း သင္းေရးတြင္ရွိေသာ ဧည့္ဝတ္ထံုးစံ၊ ယဥ္ေက်းျခင္း စသည္တို႔ကိုသူသည္ လံုးဝ ဂ႐ုမစိုက္။ ဂီတ၊ ပန္းခ်ီ၊ သဘင္ စေသာ အႏုပညာရပ္မ်ားကို မလိုက္စား။ သူ႔ကိုသူ အတင္းယဥ္ေက်းေအာင္ မလုပ္။ သူ၏ နဂိုရ္အတိုင္း ခပ္႐ိုင္း႐ိုင္း၊ ခပ္ၾကမ္းၾကမ္းပင္ မျပဳမျပင္ဘဲေန၏။

သူ႔တြင္ ႏိုင္ငံေရးဝိဉာဥ္ကား ျပင္းထန္လွေခ်သည္၏။ သူသည္ ႏိုင္ငံေရးတခုတည္းကုိသာ လုပ္ေသာလူတဦးျဖစ္၏။

သူသည္ ႐ိုင္း၏။ ၾကမ္း၏။ ေၾကာင္၏။ သို႔ေသာ္ ကိစၥမရွိ။ သူသည္ ဧည့္ခံခန္းေဆာင္မွ ဂုဏ္သေရရွိ လူႀကီးလူေကာင္း မဟုတ္။ တခုတည္းေသာ ယံုၾကည္ခ်က္ႏွင့္ တခုတည္းကိုသာ မဲ၍လုပ္ေသာ ႏုိင္ငံေရးသတၱဝါ ျဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ကိစၥမရွိ။

၁၉၄၂ – ၄၃ ခုႏွစ္တြင္ သူႏွင့္ ေနာက္ဆံုးေတြ႔၏။ သူသည္ အႏုပညာအေၾကာင္းကုိ ေျပာျပ၏။

‘အႏုပညာဆိုတာ ရွိတာပဲ။ လင္မယားဘဝမွာလဲ အႏုပညာမဲ့ရင္ လင္မယားကြဲမွာေပါ့။ ဒီလိုပဲ ေတာ္လွန္ေရးမွာလဲ အႏုပညာရွိတာပဲ။ အႏုပညာေျမာက္မွ ေတာ္လွန္ေရးဟာလဲ တကယ့္ေတာ္လွန္ေရး အစစ္ပဲ …။’

ဆရာမေဒၚခင္ၾကည္ႏွင့္ ေစ့စပ္ၿပီးစ လက္မထပ္ခင္ ၃ – ၄ ရက္အလိုက ကိုဘဟိန္းကိုလာရွာရင္း ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္ သြားေတြ႔၏။

သူသည္ ဧည့္ခန္းရွိ အဖံုးပိတ္ထားေသာ စႏၵယားတြင္ လက္ေထာက္ကာ ‘ဒီမယ္ … အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္ဆိုတာ သိပ္ … စဥ္းစားေတြေဝေနလို႔ မရဘူး။ တခါတည္း ဇြတ္လုပ္လိုက္ရတယ္ …’ ဟု မေမးဘဲ သူ႔ဘာသာ သူ သူေျပာေန၏။

လက္ထပ္ၿပီးစက ကၽြန္ေတာ္ေရးလ်က္ရွိေသာ လြတ္လပ္ေရးႀကိဳးပမ္းမႈ စာအုပ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ အင္းယားကန္ေစာင္းရွိ သူ႔အိမ္သို႔ ေရာက္သြား၏။

ဧည့္ခမ္းတြင္ ေခတၱေစာင့္ေနရ၏။ ထြက္လာေသာအခါ သူ႔ႏႈတ္ခမ္းတြင္ ရဲေနသည္ကုိေတြ႔ရ၍ မျပံဳးမိေအာင္ ဟန္ေဆာင္ေနရ၏။

သည့္ေနာက္ သူႏွင့္ကၽြန္ေတာ္ မေတြ႔ေတာ့။ ေတြ႔ဆံုဖို႔လည္း အေၾကာင္းမရွိ။ အေၾကာင္းမရွိဘဲ သူ႔ဆီ သြားလည္ကလည္း ေဖာ္ေဖာ္ေရြေရြ ေလာကြတ္ျပဴငွာ ေခၚမည့္လူစားမ်ဳိးလဲ မဟုတ္။

တခါက ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဘဝတြင္ ေမာ္ေတာ္ကားႀကီးထဲ၌ သူ၏ဇနီး၊ ကေလးမ်ားႏွင့္ တျပံဳႀကီးကို ျမင္လိုက္၏။ ေအာ္ … သားနဲ႔၊ မယားနဲ႔မို႔ လူစိတ္ ေတာ္ေတာ္ေပါက္လာၿပီ။ အရင္ကလို ေၾကာင္ေတာ့မည္ မဟုတ္။ အၾကမ္းအ႐ိုင္းမွ ယဥ္ေက်းလာေတာ့မည္ဟု ေအာင့္ေမ့လိုက္၏။ မွန္၊ မမွန္ကား မေျပာတတ္။

ဖ ဆ ပ လ ဥကၠ႒ အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္၊ ဦးေအာင္ဆန္းကိုကား ကၽြန္ေတာ္ မသိ။ သူ၏ ႏုိင္ငံေရးကို ေဝဖန္ျခင္း မဟုတ္။ သူ၏ အျဖစ္သာ။ ကၽြန္ေတာ္သိသည့္အထိ ေျပာျပျခင္း ျဖစ္ေပသည္။

တခုေတာ့ ထင္သည္။ သူသည္ လူထုထဲမွ လူတဦးျဖစ္၍၊ လူထုႏွင့္ဆက္စပ္ေန၍ လူထုေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာသည္ ျဖစ္လိမ့္မည္။။ ။

ဒဂုန္တာရာ
ဒီဇင္ဘာလ၊ ၁၉၄၆

" ဗုဒၶဘာသာရ႕ဲ ရည္ရြယ္ခ်က္ "

ေထရဝါဒ ဆိုတာ  ျမန္မာလုိ " ကိုယ္က်င့္သိကၡာ "  လုိ႔
အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာဆိုတာ  ဗုဒၶျမတ္စြါ
(45)ဝါ  ကာလႀကာေအာင္  ေဟာႀကားေတာ္မူခဲ႔ေသာ
စည္းကမ္း  နည္လမ္း  သေဘာတရား ဆိုတဲ႔ ဝိနည္း
သုတၱန္ အဘိဓမၼာ  ပိဋကတ္သုံးပုံကုိ ေခၚတာပါ။  အဲဒီ
ပိဋကတ္သုံးပုံကုိ  အႏွစ္ခ်ဳပ္လုိက္ရင္   သီလ   သမာဓိ
ပညာ ဆိုတဲ႔   ကုိယ္က်င့္သိကၡာ  သုံးပါးပါပဲ။  ဒါေႀကာင့္
ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာဟာ  ဘယ္သဘာသာ  ဘယ္ဘါသါ
ဝင္ေတြ အေပၚမွ  ၿငဴစူ ဝန္တို ရန္လုိတဲ႔ဘာသာ  မဟုတ္
ပါဘူး။
ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာရဲ႕  မူရင္းရည္ရြယ္ခ်က္က-
      ဗဟုဇနဟိတာယ=ေလာကလူသားတို႔ အက်ိဳးစီးပြါး
                              ျဖစ္ထြန္းေရးနဲ႔
      ဗဟုဇနသုခါယ =  ေလာကလူသားတို႔  ခ်မ္းသာသုခ
                              ျဖစ္ထြန္းေရးပါပဲ။
မႏၲေလးျမိဳ႕  ျမေတာင္ေက်ာင္းတိုက္   ေရွြဝါဝင္းဆရာေတာ္
ႀကီး၏  ႀသဝါဒကထာစာအုပ္မွ ထုတ္ႏွဳတ္ေဖၚၿပသည္။
                                      အရွင္ေယာနက
                                     ၁၇ ။ ၈  ။  ၂၀၁၃
လိပ္စာ=အရွင္တိကၡာနႏၵ
            အဂၢမဟာဂႏၴဝါစကပ႑ိတ
            ကန္ေတာရပရိယတၱိစာသင္တိုက္။ကန္ရြာ
            ဂန္႔ေဂါျမိဳ႕နယ္။မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး
            ဖံုး-  09/420134934

အိႏၵိယျပည္ႏွင့္ မူဆလင္ဘာသာ (သို႔မဟုတ္) ဖ်က္ဆီခံလိုက္ရေသာ ဗုဒၶ၏သမိုင္းအေမြအႏွစ္မ်ား။

ယခုေဖာ္ျပမည့္သမိုင္းျဖစ္ရပ္မွန္အေႀကာင္းအရာမ်ားမွာမိမိဗုဒၶတကၠသိုလ္(ရန္ကုန္)တြင္ပညာသင္ႀကားေနစဥ္  ဓမၼာစရိယ B.A, ဒုတိယႏွစ္တြင္ သင္ႀကားခဲ့ရေသာ သမိုင္းျဖစ္ရပ္မွန္ပင္ျဖစ္ပါသည္။ ထိုစာတမ္းကို ကမၻာသမိုင္းပညာရွင္မ်ားမွ သုေတသနျပဳေရးသားထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ထိုစာတမ္းကို ဗုဒၶတကၠသိုလ္ ၏ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ ဆရာႀကီးဦးျမင့္ေဆြ(မဟာ၀ိဇၨာ-လန္ဒန္)သီရိပ၀ရ ဓမၼာစရိယ၊မဟာသဒၶမၼေဇာတိကဓဇ မွ ျမန္မာဘာသာသို႕ ျပန္ဆို၍ဗုဒၶတကၠသိုလ္မ်ားအတြက္ ျပ႒ာန္းထားေသာအိႏၵိယျပည္ဗုဒၶသာသာနာေတာ္သမိုင္း စာအုပ္မွ ေကာက္ႏွတ္ေဖာ္ျပထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။၎စာတမ္ကို ဘာသာေရး လူမ်ိဳးေရးအဓိကရုဏ္ျဖစ္ေစရန္ ေဖာ္ျပထားျခင္းမဟုတ္ပါ။ မူဆလင္တို႔ရဲ႕ အတြင္းစိတ္သရုပ္မွန္ကို သိထားႏိုင္ေစရန္အတြက္သာ ေရးသားထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

        (ဘာသာေရးအသိ၊ အမ်ိဳးသားေရး ကိုယ္စီရွိႏိုင္ႀကပါေစ)

ဟဂ်ရတ္-မူဟမၼက္။ ။

ခရစ္ႏွစ္ ၅၇၀ မတိုင္မီက အာရွတိုက္အေနာက္ပုိင္း၌ တည္ရွိသည္႔ အာရပ္ႏုိင္ငံမွာ ၊ ယခုအခါကဲ႔သုိ႔ "အစၥလာမ္" ဘာသာမထြန္းကားခဲ႔ေသးေခ်။ ထုိႏုိင္ငံ၌ က်ယ္ျပန္႔သည္႔သဲကႏၱာရၾကီးမ်ား ရွိျခင္းေၾကာင္႔ ေကာက္ပဲသီးႏွံမျဖစ္ထြန္းႏုိင္၍ ျပည္သူတုိ႔သည္ အမ်ားအားျဖင္႔ ဆင္းရဲမြဲေတၾက၏။ ဘာသာအားျဖစ္ အခ်ဳီ႔ကသစ္ပင္ကုိလည္းေကာင္း၊ အခ်ဳိ႕ကအုတ္ေက်ာင္းေျမာင္းတုိ႔ကုိလည္းေကာင္း၊ စသည္အမ်ဳိးမ်ဳိး ကုိးကြယ္ခဲ႔ၾက၏။ သူတုိ႔သည္အခ်င္းခ်င္းလုယက္ျခင္း၊ သတ္ျဖတ္ျခင္းစသည္႔မေကာင္းမူဒုစရုိက္ေတြကုိ ျပဳေလ႔ရွိခဲ႔ၾက၏။ ဤသုိ႔ျဖစ္ေနစဥ္ ခရစ္ႏွစ္ ၅၇၀ ခုႏွစ္၌ "ဟဂ်ရတ္ မူဟာမက္"ကို ေကာေရစ္ အမည္ရွိ သူဆင္းရဲမ်ဳိး၌ ေမြးဖြားခဲ႔၏။ သူသည္ ငယ္စဥ္က တကုိယ္တည္း ဆိတ္ျငိမ္စြာေနထုိင္ေလ႔ရွိ၏။ အရြယ္ေရာက္ေသာ္ မကၠာျမဳိ႔၌ ရွိေသာ "ေဟရာ" အမည္ရွိေတာင္ၾကီး၏ လုိဏ္ဂူထဲ၌တကုိယ္တည္းတရားအားထုတ္ေလရာ ညဏ္အလင္းေရာင္ကုိ ရရွိခဲ့သည္ဆုိ၏။ အသက္ေလးဆယ္၌သူသည္တုိင္းျပည္တြင္ လွည္႔လည္၍ တရားေဟာသည္ကား "အလႅာက ေပးသနားသည္႔ 'ကုိရမ္' (ကုရမ္)ေခၚ က်မ္းစာအုပ္သည္ ရွိ၏ အလႅာအရွင္ျမတ္ႏွဳတ္ခပတ္ျဖစ္သည္႔ ဤ(ကုိရမ္) က်မ္းစာ၌ ပါရွိသည္႔ အတုိင္းသာ က်င္႔ၾကံအားထုတ္ၾကေလာ႔ ။

(သင္တုိ႔သည္ အလႅာသခင္ ကုိသာ ၀တ္ျပဳၾကေလာ႔) သင္တုိ႔မွာ အလႅာမွတပါး ၀တ္ျပဳစရာမရွိ တေန႔ ၅ ၾကိမ္ ရွိခုိးၾကေလာ႔ ။ ထုိသုိ႔ ရွိခုိးေသာ္ အလႅာသည္ သင္တုိ႔၏ လုိအင္ ဆႏၵကုိ ျပီးေစလတၱ႔ံ ဟူ၏ ။ ယင္းသုိ႔ေဟာၾကားေသာ္ျငားလည္း အာရပ္လူမ်ဳိိးတုိ႔သည္ သူ၏ေနာက္သုိ႔ မလိုက္ခဲၾကေခ် ။ သူ၏မယားတဦးသာလွ်င္ ပြဲဦးထြက္ အစၥလာမ္ဘာသာထဲသုိ႔၀င္လာခဲ႔ေလ၏။ အခ်ဳိ႔က သူ၏ အသက္ကုိပင္ ေသေၾကာင္းၾကံၾကေလရာ မူဟမၼက္ သည္ မကၠာျမဳိ႔မွ ေမဒိနာျမဳိ႔သုိ႔ ထြက္ေျပးခဲရ၏။ သူသည္ ထုိျမဳိ႕၌ တပည္႔လက္သားမ်ားကုိ စုေဆာင္းျပီး အာရပ္ျပည္ အႏွ႔ံအျပား လုိက္လံတရားေဟာခုိင္းေလ၏ မၾကာမီပင္ အာရပ္ျပည္ၾကီးတခုလုံး အစၥလာမ္တရား၏ အလုိသုိ႔ လုိက္ပါသြားခဲ႔ေလ၏။
ခရစ္ႏွစ္ ၆၃၅ ခုႏွစ္၌ ဟဂ်ရတ္ မူဟမၼက္ သည္ ေမဒိနာျမဳိ႔၌ ကြယ္လြန္ခဲ႔ေလ၏။
အစၥလာမ္ အင္ပါယာ
ထုိအခါက အာရပ္လူမ်ဳိးတုိ႔၏ အဓိက အလုပ္ၾကီးကား အစၥလာမ္ အင္ပါယာကုိ ခ်ဲ႕ထြင္ရန္ပင္ျဖစ္၏။ သူတုိ႔သည္ အစၥလာမ္ တရား၏ မ်ဳိးေစ႔မ်ားကုိ တကမၻာလုံေပၚတြင္ တင္၍ စုိက္ပ်ဳိးလုိၾကသျဖင္႔ ထက္၀န္းက်င္ ႏုိင္ငံမ်ားသုိ႔ တညီတညြတ္တည္း ၀င္ေရာက္သိမ္းပုိက္ျပီးေနာက္ ႏွစ္ ၁၀၀ မွ်ၾကာေသာ္ ေျမာက္အာဖရိကတုိက္ရွိ အီရတ္ အီရန္ အီဂ်စ္ ပါလက္စတုိင္း တူရကီ ဆစ္ဖရီယား စသည္႔ ႏုိင္ငံတုိ႔သည္ အစၥလာမ္ တရား၏ လြမ္းမုိးျခင္းကုိ ခံခဲ႔ရေလ၏

အိႏၵိယျပည္၌ ခရစ္ႏွစ္ ၇၀၀ ခုေလာက္ကစျပီး တျပည္လုံးကုိ အုပ္ခ်ဳပ္မင္း လုပ္ႏိုင္သည္႔ မင္းမ်ဳိးမရွိေတာ႔ျပီ တျမဳိ႔တနယ္ တျပည္တမင္းဆုိသလုိျဖစ္ျပီး အမ်ဳိးမ်ဳိး ကြဲျပဲလ်က္ရွိ၏။
ထုိသို႔ ဖရုိဖရဲ ျပဳိကြဲေနစဥ္မွာ မြတ္စလင္တုိ႔သည္ ခရစ္ႏွစ္ ၈ ရာစု ႏွင္႔ ၁၀ ရာစုတုိ႔၌ သိႏၶဳနယ္ ႏွင္႔ ပန္ဂ်ပ္ျပည္နယ္တုိ႔ကုိ ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ ဖ်က္စီးခဲ႔ၾက၏။ ဆပုတၱဗန္၏ သား စူလတန္ မူဟမၼက္သည္ ဂဇနီျမဳိ႔ကို သိမ္းပုိက္အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ အိႏၵယျပည္ရွိ ျမဳိ႕ၾကီးမ်ား၌ ေရႊ ေငြ ရတနာ ေပါမ်ားပုံႏွင္႔ ေက်ာင္းဘုရား ေစတီတုိ႔၌ ေရႊ ေငြ ရတနာ မ်ားစြာရွိေၾကာင္း ၾကားသိရ၍ ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ သိမ္းပုိက္ၾကေလ၏။
ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၉၁ ခုႏွစ္၌မူဟမၼက္ ေဂၚရီ အမည္ရွိ အာဖဂန္ စစ္ဗုိလ္ၾကီးသည္ အိႏၵိယ ျပည္ထဲသုိ႔ ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ရာ ၃ ပုံ ၂ ပုံခန္႔ေလာက္သိမ္းပုိက္ႏိုင္ခဲ႔ေလ၏။ ထုိစဥ္က ေဒလီျမဳိ႕ ကုိ အုပ္စုိးေနသည္႔(ပထ၀ီရာဇ)မင္း ႏွင္႔ ဗာရာနသီ အပါ၀င္ ကာသိတုိင္းကုိ အုပ္စုိးေနသည္႔ (ဇယစႏၵရ) မင္းႏွစ္ပါး တုိ႔ အခ်င္းခ်င္းမသင္႔ျမတ္၍ တုိက္ခုိက္ေနစဥ္မွာ ေဂၚရီသည္ စစ္သည္ အလုံးအရင္းျဖင္႔ ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ရာ မထ၀ီရာဇမင္း က်ဆုံးေလ၏။
ေဂၚရီႏွင္႔ သူ၏ ဗုိလ္မူးႏွစ္္ဦးတုိ႔သည္ ယူပီနယ္သုိ႔ ၀င္ေရာက္လာျပီး ဗာရာနသီျပည္ကုိ ၀င္ေရာက္၍ ေၾကာက္မက္ဖြယ္စစ္ပြဲၾကီးကုိ ဆင္ႏြဲရာ ဗာရာဏသီမင္း က်ဆုံးေလ၏။

ယူပီနယ္ အလယ္ပုိင္းထိ ေတာက္ေလွ်ာက္ ၀င္ေရာက္သိမ္းပုိက္ရာ စစ္လမ္းေၾကာင္း က်ရာ တေလွ်ာက္လုံရွိ ဗုဒၶဘာသာ ေက်ာင္းကန္မ်ားႏွင္႔ ဟိႏၵဴေက်ာင္းကန္မ်ားကုိ ဖ်က္စီဲျခင္းရဟန္း ပုဏၰားတုိ႔ကုိ ရက္စက္စြာ သတ္ျဖတ္ျခင္းအပ်ဳိေခ်ာကေလးမ်ားကုိ အဓမၼေစာ္ကား သိမ္းယူျခင္းစသည္တုိ႔ကို ျပဳၾကေလ၏။ ထုိ႔ေနာက္ ၾကြယ္၀လွသည္႔ ဗာရာဏသီျမဳိ႔ တြင္းသုိ႔ တဟုန္ထုိး ၀င္ေရာက္လာျပီး ၾကီးက်ယ္လွသည္႔ဘုရားရွိခုိး ေက်ာင္းၾကီးမ်ားကုိ ဖ်က္စီး၍ ရဟန္းပုဏၰား တုိ႔ကုိ ရက္စက္စြာသတ္ျဖတ္ေလ၏။
ဗာရာဏသီ တျမဳိ႕လုံး ၁၅ ရက္တုိင္တုိင္ မီးဟုန္းဟုန္း ေတာက္ခဲေလ၏။ကုေဋကုဋာမကေသာ ဘ႑ာမ်ားကုိလည္း လုယက္ယူသြားၾကေလ၏။ထုိ႔ေနာက္ မိဂဒါ၀ုန္ သုိ႔ ခ်ီတက္သြားျပီး မ်ားလွစြာေသာ ေက်ာင္း ကန္ ေစတီပုထုိးမ်ား ဘုရားရုပ္ပြါးေတာ္ ဘုရားအေလာင္း ရုပ္ပြါးေတာ္နတ္သမီး ရုပ္မ်ားကုိ ခ်ဳိးဖဲ႔ဖ်က္စီး မီးရွဳိ႔ၾကျပီး ရဟန္းေပါင္း ၁၆၀၀ တုိ႔ကိုလဲ သတ္ျဖတ္ၾကေလ၏။
မိဂဒါ၀ုန္ေတာကုိ သာရနာထ ဟုေခၚျပီး ယင္းအရပ္၌ ထုိစဥ္က ေက်ာင္း ၄၅၊ ေစတီၾကီးငယ္ ၅၂ ဆူ၊ကမၼ႒ာန္းအားထုတ္ရာ လုိဏ္ဂူေပါင္း၃၀ ခန္႔ရွိ၏၊ ထုိ႔ေနာက္ ဗာရာဏသီျမဳိ႔ရွိ မ်ားစြာေသာ ေစတီပုထုိးမ်ားကုိ ဖ်က္စီး၍ ၄င္းေကာင္းေနရာတုိ႔၌ ဗလီေက်ာင္း မ်ားကုိ ေဆာက္လုပ္ၾကေလ၏ ။ တုိက္ခုိက္လုယက္၍ ရသည္႔ ပစၥည္းမ်ားကို ကုလားအုပ္ေပါင္း ၁၄၀၀ ႏွင္႔သယ္ေဆာင္သြားၾကေလ၏၊
မိဂဒါ၀ုန္ေတာအရပ္၌ ဓမၼစၾကာတရားကုိ မေဟာၾကားမီ ဘုရားရွင္အား ပဥၥ၀ဂၢီတုိ႔က ဥိးစြာဆီးၾကဳိရာေနရာ၌ တည္ထားေသာေက်ာက္ခႏၱီေစတီ ၾကီးသည္မူဆလင္ တုိ႔ဖ်က္ဆီး၍ လုံး၀ ပ်က္ဆီးသြားခဲ႔ေပ၏။
ယင္းေစတီ၏ ေျမာက္ဘက္ရွိ ကစ္တုိးေစတီၾကီးသည္လည္း မူဆလင္တုိ႔ ဖ်က္ဆီး၍ လုံး၀ပ်က္စီးသြားခဲ႔ေပ၏။ ေက်ာက္ခႏၱီေစတီေလာက္ပင္ အလြန္ၾကီးမားေသာ ဓမၼရာဇိကေစတီၾကီး သည္လည္း ၁၂ ရာစုခန္႔က မူဆလင္တုိ႔ဖ်က္ဆီး၍ ပ်က္စီးသြားခဲ႔ေပ၏ ။ ထုိေစတီအနီးရွိ ေက်ာက္ျဖင္႔ေဆာက္လုပ္ထား၍ ကမၻာတည္သ၍ မပ်က္ႏုိင္ေသာနႏၱိယေက်ာင္းေတာ္ၾကီးသည္လည္း မူဆလင္တုိ႔ ဖ်က္ဆီး၍ ပ်က္ဆီးသြားခဲ႔ရ၏။

ဗုဒၶဂယာကုိ မူဆလင္တုိ႔ ဖ်က္ဆီးပုံ
ဤအေၾကာင္းအရာႏွင္႔ ပတ္သက္၍ သမုိင္းဆရာ မာေလ ကသူ၏ ဘဂၤလားခရုိင္ ဂဇက္တီးယားထဲ၌ ဤသုိ႔ေရးထား၏ ။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၉၃ ခုႏွစ္၌ မုိဟာမက္ ဘတ္တီယာ ခိလဂ်ီ ေခၚမူဆလင္ စစ္ဗိုလ္ၾကီးသည္ ေရွးဦးစြာ မဂဓတုိင္းေခၚ ဘီဟာနယ္ကုိ ၀င္ေရာက္တုိက္ ခုိက္သိမ္းပုိက္ခဲ႔၏ ။ ထုိသူကား အိႏၵယျပည္ကုိ ေရွးဦးစြာ လာေရာက္တုိက္ခုိက္သည္႔ မုိဟာမက္ေဂၚရီ ေခၚ အာဖဂန္စစ္ဗုိလ္ၾကီး၏ ဗုိလ္မူးတဦးျဖစ္၏။
ဘတ္တီယာ ခိလဂ်ီ သည္ မူဆလင္ စစ္သားမ်ားႏွင္႔အတူ ဂယာခရုိင္ရွိ လူေပါင္းမ်ားစြာတုိ႔ကို သတ္ျဖတ္ လုယက္ျပီးလွ်င္ (ဗုဒၶ+ဟိႏၵဴ) ဘာသာေရးဆုိင္ရာ အေဆာက္ဦမ်ားကုိ ဖ်က္ဆီေလရာ ဗုဒၶဂယာျမဳိ႕ရွိ အေဆာက္အဥိီမ်ားလည္း ပါ၀င္၏ ။ သူသည္ ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၉၃ ခုႏွစ္က စ၍ စစ္သား ၂၀၀၀ ခန္႔ျဖင္႔ ဗုဒၶဂယာသုိ လာေရာက္တုိက္ခုိက္ျပီး ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ ေက်ာင္း ေစတီပုထုိးစသည္႔ အေဆာက္အဥိ တို႔ကို မီရွဳိ႕ဖ်က္ဆီ၍ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ရဟန္းေတာ္တုိ႔ကို သတ္ျဖတ္ျပီး ေျမာက္မ်ားစြာေသာ ရုပ္ထုေတာ္မ်ားကို ရုိက္ခ်ဳိးဖ်က္ဆီးၾကေလ၏။
အသက္ေဘးမွလြတ္သြားၾကသည္႔ ရဟန္းအခ်ဳိ႕သည္ တိဗက္ နီေပါျပည္ ႏွင္႔ အိႏၵိယျပည္ ေတာင္ပုိင္းသုိ႔ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ၾကခဲ႔ရ၏။ မူဆလင္ လက္ေအာက္သုိ႔ က်ေရာက္သြားခဲ႔ရသည္႔ မဂဓတုိင္းသူ အပ်ဳိေခ်ာအလွ တုိ႔ကိုလည္း မူဆလင္စစ္သားတုိ႔က အတင္အဓမၼသိမ္းပုိက္ျပီး ၊ အစၥလာမ္ ဘာသာထဲသုိ႔ သြတ္သြင္းခဲ႔ၾကေလ၏။
သမုိင္းဆရာ ေခ်ာင္ဒူရီေရးထားသည္မွာ မဂတုိင္းကုိ မူဆလင္တုိ႔ ၃ ၾကိမ္၀င္ေရာက္တိုက္ခုိက္ခဲ႔၏။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၉၃ ခုႏွစ္၌ မုိဟာမက္-ဘတ္တီယာ ခိလဂ်ီသည္ ေျခလၽင္ ျမင္း ရထား ကုလားအုပ္တပ္တုိ႔ျဖင္႔ ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ရာ မဂတိုင္း ေတာင္ဘက္ပုိင္းကုိ ေအာင္ျမင္၍ရဟန္းရွင္လူမ်ားစြာတုိ႔ကုိ သတ္ျဖတ္ လုယက္ၾကျပီး ေက်ာင္းကန္ ေစတီပုထုိးတုိ႔ကို မီးရွဳိ႔ဖ်က္ဆီးပစ္၍ အမ်ဳိးသမိးတုိ႔ကုိ အဓမၼ မုဒိန္းက်င္႔ၾကေလ၏။ ၁၁၉၅ ခုႏွစ္၌ ေရႊ ေငြ ဘ႑ာေျမာက္မ်ားစြာတုိ႔ကုိ လုယက္ယူျပီး အိႏၵိယျပည္ ေျမာက္ပုိင္းရွိ ဒက္ကင္နယ္သုိ႔ ျပန္သြားၾကေလ၏။
ဘတ္တီယာ ခိလဂ်ီ သည္ ကာလေရာဂါ ေက်ာက္ေရာဂါ တုိ႔ေၾကာင္႔ သူ၏ စစ္သားမ်ား မရွဴမလွ ေသၾကရာတြင္ ေဂါတမ ဘုရားေၾကာင္႔ဤသုိ႔ ျဖစ္ရသည္ဟု ေဂါတမ ဘုရားအား အျငဳိးထားကာ ထုိစစ္သားအေလာင္းတုိ႔ကုိ ဗုဒၶဂယာျမဳိ႔ရွိ ေက်ာင္းရာေစတီရာတုိ႔၌ ျမဳတ္ႏွံျပီး၊ အခ်ဳိ႔ကုိ ဗုဒၶဂယာ ႏွင္႔ ဂယာျမဳိ႔ အၾကားသုိ႔ ယူေဆာင္ကာ ေစတီ ပုထုိးမ်ားမွ အုပ္ ေက်ာက္ တုိ႔ျဖင္႔ အရုိးဂူ ဗလီ မ်ားကုိေဆာက္လုပ္ခဲ႔ေလ၏။
တဖန္ ဘတ္တီယာ ခိလဂ်ီသည္ ၁၁၉၇ ခုႏွစ္၌ မဂဓေနျပည္ေတာ္ကုိ ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ခဲရာ ေရွးနည္းတူပင္ (ဗုဒၶ+ဟိႏၵဴ) ဘာသာ ႏွစ္ခုစလုံးကုိ ဖ်က္ဆီးျပန္ေလ၏။ ထုိ႔ေနာက္ ၁၁၉၉ ခုႏွစ္၌ ဗုိလ္မူး မုိဟာမက္ ကုတ္ဘြဒၵိန္ သည္ ပါဋလိပုတ္ နာလႏၵ ရာဇျပည္ စသည္နယ္မ်ားကုိတုိက္ခုိက္ျပီး ေက်ာင္ကန္ ေစတီ ပုထုိး အေဆာက္အဦ မ်ားစြာတုိ႔ကုိ မီးရွဳိ႕ဖ်က္ဆီးျပီး ရဟန္းေတာ္ မ်ားစြာတုိ႔ကုိ သတ္ျဖတ္ၾကေလရာနလံမထူႏုိင္ေအာင္ ပ်က္ဆီရေလ၏။

ကုသိနာရုံ
ဖ်က္ဆီးမီးရွဳိ႔ခံခဲ႔ရေသာ ကုသိနာရုံေက်ာင္းေတာ္ၾကီ၏ ေအာက္တံခါးႏွစ္ဘက္တြင္ အေခါင္းၾကီးႏွစ္ခုရွိရာ ယင္းတုိ႔အထဲ၌ ေရွးေဟာင္းတံခါးမ်ားတြင္ တပ္ဆင္ခဲ႔ေသာ ေရွးေဟာင္းပုံစံ သံပတၱာမ်ားႏွင္႔ မီးေသြးအစအနမ်ားအျပင္ မီးရွဳိ႕အသတ္ခံရသည္႔ ရဟန္းတုိ႔၏ အရုိးေတြမ်ားစြာႏွင္႔ မီေလာင္ပစၥည္းမ်ားကုိလည္း ေတြ႔ရွိရေလ၏။ ဤသုိ႔စသည္ မူဆလင္တုိ႔က မီး စသည္လက္နက္တုိ႔ျဖင္႔ (ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၉၇) ဖ်က္ဆီးခဲ႔ေသာ ကုသိနာရုံေက်ာင္း စသည္႔ေက်ာင္းကန္ေစတီမ်ားကုိေတြ႔ရွိရ၏။ မူဆလင္တုိ႔က ၀ါ၀ါျမင္သမွ်လုိက္သတ္ၾကသျဖင္႔ တခ်ဳိ႔ရဟန္းမ်ား ဘုရားရွင္ ပရိနိဗၺာန္ျပဳရာ ဂူၾကီးထဲသုိ႔ ၀င္ေျပးၾကသည္တြင္ အျပင္ဘက္မွ တခါးမ်ားကုိ မိးရွိဳ႔၍သတ္ၾကျပန္ေလ၏။

သာ၀တၳိျပည္
အလြန္ထင္ရွားခဲ႔သည္႔ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ၾကီး ႏွင္႔ ပုဗၺာရုံေက်ာင္းေတာ္ၾကီး တည္ရွိရာ သာ၀တၳိျပည္ၾကိးသည္ တေျဖးေျဖးဆုတ္ယုတ္လာခဲ႔ရာ ခရစ္ႏွစ္ ၃ ရာစု၌ အိမ္ေျခ ၂၀၀ ခန္႔သာက်န္ရွိခဲ႔ျပီး ၆ ရာစုအတြင္း သာသကၤမင္းလက္ထက္၌ လုံး၀ ပ်က္ဆီးသြားခဲ႔ရေလ၏။
ယခုအခါ ျမဳိ႔၏အေရွ႕ဘက္မ်က္ႏွာကုိ အစီရ၀တီျမစ္ေရက တုိက္စားသြားခဲ႔ေလ၏။ တူးေဖာ္ၾကည္႔ေသာ္ ပုဗၺာရုံေက်ာင္းေတာ္ၾကီးႏွင္႔တကြဂႏၶကုဋိတုိက္ေလးလုံး ေညာင္ေစာင္းၾကီးတခု အရွင္သာရိပုတၱရာ၏ ဓာတ္ေတာ္ေစတီတဆူ အာနႏၱာေဗာဓိပင္ ႏွင္႔ ေရတြင္းေရကန္မ်ားေပၚထြက္လာခဲ႔ကုန္၏။
ဤသာ၀တၳိျပည္သည္လည္း မူဆလင္တုိ႔ ဖ်က္ဆီးမူ႔မွ မလြတ္ခဲ႔ေခ်။

ပါဋလိပုတ္ျပည္

ဘတ္တီယာ ခိလဂ်ီ အမႈးရွိေသာ မူစလင္ျမင္စီး စစ္သားတုိ႔သည္ ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၉၇ ခု၌မဂဓတုိင္း- ပါဋလိပုတ္ျမဳိ႔ေတာ္ၾကီးကုိ ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ သိမ္းပုိက္ခဲ႔ျပီး ရဟန္းမ်ားကုိ ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ၾကသည္႔ အျပင္၊ေက်ာင္းကန္ ေစတီပုထုိးမ်ား ရုပ္တုေတာ္မ်ားကုိဖ်က္ဆီးပစ္ၾကေလ၏။ မူဆလင္ဓားေဘးမွ လြတ္သြားခဲ႔သည္႔ ရဟန္းတုိ႔သည္ တိဗက္ နီေပါ ႏွင္႔ အိႏၵိယျပည္ေတာင္ပုိင္းသုိ႔ ထြက္ေျပးသြားခဲ႔ၾကရသည္။ ေျမာက္ပုိင္း အိႏၵိယ “ဘီဟာ” ေခၚ မဂဓနယ္ႏွင္႔ တကြ၊ ပတၱနာ(ပါဋလိပုတ္ျပည္) တုိ႔သည္ထုိအခါမွ စ၍ ခရစ္ႏွစ္ ၁၅၄၁ -အထိ မူဆလင္တုိ႔၏ လက္ေအာက္၌ ရွိခဲ႔ၾကသည္။
ဘီဟာျမဳိ႔၏ ေနရာတကာတြင္ မူဆလင္အရုိးဂူၾကီးမ်ား ႏွင္႔ (ေက်ာက္ဗလီၾကီးတခု) ကုိ ေတြ႔ရွိရာ၄င္းတုိ႔ကုိ ဗုဒၶဘာသာ+ ဟိႏၵဴဘာသာ တုိ႔၏ အေဆာက္အဦအပ်က္တုိ႔မွ ရယူသည္႔ အုပ္ေက်ာက္တုိ႔ျဖင္႔ျပဳလုပ္ခဲ႔ျခင္း ျဖစ္၏။

ရာဇျဂဳိလ္ျပည္

(ေ၀ဘူလ၊ ေ၀ဘာရ၊ ကၠုသိဂီရိ၊ မ႑၀၊ ဂိဇၥ်ကုဋ္ ဟူေသာ ေတာင္ငါးလုံးကာရံထား၍ခံတပ္ၾကီးသဖြယ္ျဖစ္ေသာ၊ ဘုရားရွင္လက္ထက္က လူေပါင္း ကုေဋခ်ီ၍ ေနထုိင္ရာ) ရာဇျဂဳိလ္ျပည္ၾကီးကုိ မူဆလင္တုိ႔အၾကိမ္ၾကိမ္ ၀င္ေရာက္ တုိက္ခုိက္ သိမ္းပုိက္ခဲ႔ျပီး၊ ေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ - စသည္႔ ဗုဒၶဘာသာအေဆာက္အဦမ်ားစြာတုိ႔ကုိ ဖ်က္ဆီး၍၊ ယင္းတုိ႔မွ အုပ္ေက်ာက္တုိ႔ျဖင္႔ သူတုိ႔၏ အရုိးဂူမ်ား ဗလီမ်ားကုိ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔ၾက၏။
အရွင္မဟာကႆပမေထရ္ သီတင္းသုံးေလ႔ရွိသည္႔ “ ပိပၸလိလုိဏ္ဂူၾကီး” အေပၚ၌လည္းမူဆလင္ အရုိးဂူ - ၅- လုံးရွိေသး၏။

သမိုင္းထဲက ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔၏ မ်က္ရည္စက္မ်ား

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                 =========================

သီရိဓမၼာေသာကမင္း(သို႔) အေသာမင္းႀကီး၏ သာသနာျပဳ နယ္ေျမထဲတြင္ ယေန႔ အာဖဂန္ နစၥတန္ ဟုေခၚ သည့္ ႏိုင္ငံသည္ လည္း တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္ခဲ့သည္။ “ရကၡိတမေထရ္ျမတ္” အမွဴးျပဳသည့္ မေထရ္ျမတ္ င...ါးပါး သာသနာျပဳ ခဲ့ရာနယ္ေျမဟု ဆက္စပ္သိရွိႏိုင္သည္။

အာဖဂန္နစၥတန္တြင္ ေရွးက ဗုဒၶဘာသာအလြန္ထြန္းကားခဲ့ေၾကာင္းကိုေ စတီပ်က္မ်ား...၊ ေက်ာင္းကန္ ပ်က္မ်ား၊ ရုပ္ပြားေတာ္ပ်က္မ်ား ၾကည့္ရႈ႕ေ လ့လာျခင္းျဖင့္ ျငင္းမရေသာ သမိုင္း အေထာက္ အထား တို႔ရွိခဲ့ သည္။

ေအဒီ (၅၇၀)တြင္ “ဟဂ်ရတ္မုဟမၼာဒ္” ေပၚလာၿပီးေနာက္ တိုင္းျပည္ အမ်ားအျပားကို စစ္ေရးျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ လူမ်ိဳး ပြား၍လည္းေကာင္း အစၥလာမ္ဘာသာျပန္႔ပြားေအာင္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကေသာ အာရပ္ မြတ္စ လင္ တို႔သည္ ေအဒီ (၆-ရာစု မွ ၇-ရာစု)အတြင္းတြင္ အာဖဂန္နစၥတန္ကို
တိုက္ခိုက္ သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။

( ေအဒီ ၆၀၀ ) အာရပ္မူဆလင္မ်ားသည္ ပါရွားကိုေအာင္နိုင္ျပီး ေနာက္ဘက္ တားရီးယားေဒသ ကိုဆက္ လက္တိုက္ ခိုက္ျပီး ဗုဒၥဘာသာထြန္းကားရာေ ဘာ္လ္ကာေဒသ ( Balka )သို.ပါ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ေအဒီ (၇) ရာစုတြင္ အာဖဂန္သို. မူဆလင္မ်ားစတင္ေရာက္ရွိလာျပီး (၁၀)ရာစုသို.ေရာက္ေသာအခါ
တစ္နိုင္ငံလံုးနီးပါး အစၥလမ္ဘာသာ သို.ေရာက္ရွိခဲ.သည္ ။ (၁၁) ရာစု တြင္မူ ဗုဒၥဘာသာသည္ အာဖဂန္ နစၥတန္မွ လံုး၀ ခ်ဳပ္ျငိမ္းေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရသည္ ။

မ်ားျပားလွေသာ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ား၊ ေစတီပုထိုးမ်ားႏွင့္ ဘုရားေက်ာင္းကန္မ်ားကို ဖ်က္စီးခဲ့သည့္အနက္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ကာလမႀကာေသးမွီက ေနာက္ဆံုးဖ်က္စီးခဲ့သည့္ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ား
အေၾကာင္းကို ထုတ္ႏႈတ္တင္ျပပါမည္။

၂၀၀၁ ခုႏွစ္၊ မတ္လ၊ ၁၂ ရက္ေန႔ကား ကမာၻအႏွံ႕အျပားရွိ ဗုဒၶဘာသာ ၀င္တို႔၏ မ်က္ရည္ေပါင္းမ်ားစြာ ေျမခခဲ့ရေသာ ေန႔တစ္ေန႔ျဖစ္သည္။ ကုလသမၼဂ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္အျဖစ္ “ကိုဖီအာနန္” ေဆာင္ရြတ္ေန စဥ္ ကာလ၊ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ အာဖဂန္နစၥတန္တြင္ မြတ္စလင္လူမ်ိဳး အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ အစြန္းေရာက္ စစ္ေသြးႀကြမ်ား အုပ္ခ်ဳပ္ေနစဥ္ကာလ

အာဖဂန္ႏိုင္ငံ၊ ဘာမီယန္ၿမိဳ႕၌ သဲေက်ာက္နံရံႀကီးမ်ားတြင္ ထြင္းထုပူေဇာ္ ထားေသာ ႏွစ္ေပါင္း (၂၀၀၀)ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိသည့္ ကမာၻ႕အႀကီးဆံုး ရပ္ေတာ္မူ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ႀကီးမ်ားအား “မူလစ္မိုဟာမတ္အိုမာ” ေခါင္းေ ဆာင္သည့္ မြတ္စလင္စစ္ေသြးႀကြမ်ားက ဖ်က္စီးရန္ အမိန္႔ထုတ္ခဲ့သည္။

ထိုစဥ္က မူလစ္မိုဟာမတ္အိုမာ ေျပာဆိုခဲ့သည္မွာ -

“ဒီရုပ္တုေတြဟာ အစၥလာမ္ေျမေပၚမွာရွိေနတာဟာ အစၥလာမ္ဘာသာရဲ႕ တားျမစ္ခ်က္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ေစာ္ ကားတာပဲ .. ဒီရုပ္တုေတြဟာ မွားယြင္းတဲ့ အယူ၀ါဒကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့အတြက္ ဖ်က္စီး ရမယ့္ စာရင္း ထဲမွာ ပါ၀င္တယ္ .. ဒီရုပ္တုေတြကို ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ေနာက္ေနာင္ကိုးကြယ္ခြင့္မရေအာင္
ဖ်က္စီးပစ္သင့္တယ္” ဟုဆိုကာ

ကမာၻ႕ဗုဒၶဘာသာ၀င္ႏိုင္ငံမ်ား၊ ကုလသမၼဂ၊ ကမာၻ႕ လူမႈ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ UNESCO (ကုလသမဂၢ ပညာေရး၊ သိပၸံႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႕) မ်ား တားျမစ္ ကန္႔ကြက္သည့္ ၾကားမွပင္ ၂၀၁၁ခုႏွစ္၊ မတ္လ၊ ၁၂ရက္ေန႔တြင္ ေပ(၃၀၀)ခန္႔ျမင့္သည့္ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ႀကီးမ်ားကို စနစ္တက် မိုင္းဆင္၍လည္းေကာင္း၊
ဒိုင္းနမိုက္မ်ားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ေလယာဥ္ပစ္အေျမွာက္မ်ား၊ ဒံုးက်ည္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ဖ်က္စီးခဲ့သည္။ မ်ားစြာေသာ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္တို႔၏ ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာျဖစ္မႈကို ေတြ႕ျမင္ခဲ့ၾကရသည္။

ကုလအတြင္းေရးမွဴး ကိုဖီအာနန္က -
“အစၥလာမ္အမည္ခံၿပီး ဘယ္သူ႔ကိုမွအက်ိဳးမရွိေစသည့္ လုပ္ရပ္ကို သူတို႔လုပ္ေနၾကတယ္..ဒီလုပ္ရပ္ကို ကမာၻ႕အရပ္အသီးသီးက ဘယ္သူမွလက္ခံမွာမဟုတ္ဘူး ဆိုတာကို က်ဳပ္ေျပာရဲတယ္” ဟု ဆိုခဲ့ေသာ္လည္း မည္သည့္ အစၥလာမ္ႏိုင္ငံမ်ားကမွကန္႔ကြက္ေျပာဆိုျခင္း မရွိခဲ့ေခ်။

အမွန္မွာမူ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္တို႔၏ “ကုအာရ္”က်မ္းပါ ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း ရုပ္တုကိုးကြယ္သည့္ ဘသာ၀င္ မ်ားအား ရန္သူမ်ား အျဖစ္ ရည္ညႊန္းထားသည္ျဖစ္ရာ ၿငိမ္းခ်မ္းသည့္ ဗုဒၶဘာသာသည္ အစၥလာမ္ ဘာသာ၀င္ တို႔၏ အႏိုင္က်င့္ေစာ္ကားရာ ဘာသာအျဖစ္သို႔ ေရာက္ရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ားအား ဖ်က္စီးအၿပီး ညအခ်ိန္သို႔ေရာက္ေသာ္ အပ်က္အစီးမ်ား အေပၚ၌ က်မ္းစာ ရြတ္ဖတ္ ၍ ေအာင္ပြဲခံၾက၏။

အဆိုပါ ဘာမီယန္ေဒသရွိ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ႀကီးမ်ား ဖ်က္စီးခံရသည့္ပံုကို CNN သတင္း ဌာနအပါအ၀င္ ကမာၻ႕သတင္းဌာနမ်ားမွ ထုတ္လႊင့္ျပသေသာအခါ ျမန္မာအပါအ၀င္
ယိုးဒယား၊ သီရိလကာၤ စေသာကမာၻ႕ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား မ်က္ရည္ၿဖိဳင္ၿဖိဳင္က်ခဲ့ၾကရသည္။

ထည္၀ါခံ့ညားခဲ့သည့္ ရပ္ေတာ္မူဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ားမွာ ၿပိဳပ်က္ေနေသာ အပိုင္းအစမ်ား၊ ဗုဒၶ ရုပ္ပြားေတာ္ ဦးေခါင္းပ်က္မ်ား ေနရာအႏွံ႕ပ်ံ႕က်ဲေနပံုကို ငိုေၾကြးရင္းျဖင့္ ၾကည့္ရႈ႕ေနခဲ့ရသည္။

မည္သူမွမတတ္ႏိုင္၊ မည္သည့္အဖြဲ႕အစည္းမွ ၾကား၀င္ညွိႏႈိင္း၍မရ အစၥလာမ္ ဘာသာ၀င္တို႔၏ ဗုဒၶဘာသာအေပၚ အႏိုင္က်င့္ေစာ္ကားမႈမ်ားစြာထဲမွ ေနာက္အက်ဆံုးေ ခ်မႈန္းေစာ္ကားမႈျဖင့္ အဆိုပါ ၂၀၀၁ခုႏွစ္၊ မတ္လ၊ ၁၂ရက္ေန႔ကား ကမာၻ႕ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား၏ မ်က္ရည္ေပါင္းမ်ားစြာ ေျမက်ခဲ့ရျခင္းျဖင့္ အာဖဂန္နစၥတန္ေျမေပၚမွ ဗုဒၶဘာသာအေငြ႕အသက္ အၿပီးတိုင္ကြယ္ေပ်ာက္ခဲ့ရေလသည္။..

သံဃာကို ကာကြယ္ပါ

14 August

                                                      =============

လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚမွာ မြတ္စလင္ေတြရဲ႕ခ်ဥ္းကပ္မႈက
သမိုင္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ “အင္ဒိုနီးရွား”
ႏိုင္ငံမွာ ဗုဒၶဘာသာကြယ္ေပ်ာက္ေအာင္ လူမ်ိဳသာသနာျပဳခဲ့တဲ့...
ျဖစ္စဥ္ အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ သြားၿပီးတူညီေနပါတယ္။ အသားလြတ္
ေျပာတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျဖစ္စဥ္ေတြကို အစဥ္လိုက္ခ်ၾကည့္ရင္

အေသာကမင္းႀကီး သာသနာျပဳခဲ့တဲ့ ယခင္ “သု၀ဏၰဘုမိ”လို႔ေခၚတဲ့
တိုင္းႏိုင္ငံကို မြတ္စလင္ကုန္သည္ေတြ စေရာက္စဥ္က အနည္းငယ္
သာျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္ ကၽြန္းပါင္း ၃၀၀၀ေက်ာ္နဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့
ဒီတိုင္းႏိုင္ငံဟာ အာဏာရဘုရင္ငယ္မ်ားစြာ ခြဲျခားအုပ္ခ်ဳပ္ေနခ်ိန္လည္း
ျဖစ္ပါတယ္။ မြတ္စလင္ေတြဟာ တရုတ္ျပည္နဲ႔ ဥေရာပအႏွံ႕က ပစၥည္း
အသစ္အဆန္းေတြ၊ ဟင္းခတ္အေမႊးအႀကိဳင္ေတြနဲ႔ ပိုးထည္အ၀တ္အစား
ေတြကို ေစ်းႏႈန္းသက္သာစြာနဲ႔ တရုတ္/ျပင္သစ္ ကုန္သည္ေတြနဲ႔အၿပိဳင္
ေရာင္းခ်ခဲ့ပါတယ္။

ေနာက္မၾကာခင္မွာပဲ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ အိမ္ေထာင္ျပဳပါတယ္။
ထံုးစံအတိုင္း အစၥလာမ္ဘာသာကိုသြတ္သြင္းတယ္။ ေမြးဖြားလာတဲ့ကေလး
ဟာ မိန္းကေလးဆိုရင္ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္စစ္စစ္ ေယာက်ာ္းေလးနဲ႔ ေပးစား
ပါတယ္။ ေယာက်ာ္းေလးေမြးရင္ေတာ့ ငယ္စဥ္ကတည္းက အစၥလာမ္ဘာသာ
အျဖစ္ခံယူခိုင္းၿပီး ႀကီးျပင္းလာတဲ့အခါ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးသမီးေတြကို လက္ထပ္
ခိုင္းပါတယ္။

ဒီစနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့တာဟာ ရာစုႏွစ္တစ္ခုအတြင္း ကၽြန္းႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားကို
မြတ္စလင္ဘုရင္ တင္ေျမွာက္ႏိုင္တဲ့အထိ ျမန္ဆန္ထိေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အင္ဒိုနီးရွား
မွာ မြတ္စလင္ေတြ အဓိကသံုးသြားတဲ့လက္နက္က “လူမ်ိဳ” လက္နက္ပါပဲ။ အင္အား
ႀကီးထြားလာတဲ့အခါ ေမာ္လ၀ီဆရာေတြရဲ႕ လမ္းညႊန္မႈနဲ႔ “ဂ်ီဟက္” ဆင္ႏႊဲၾကပါတယ္။

အင္ဒိုနီးရွားမွာ ေနာက္ဆံုးက်န္ရွိေနတဲ့ သာသနာျပဳဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာ
၀င္ေတြကိုေတာ့ တစ္ၿပိဳင္တည္း သုတ္သင္ရွင္းလင္းခဲ့တာပါ။ ဒါကေတာ့ အင္ဒို
နီးရွားႏိုင္ငံမွာ မြတ္စလင္ေတြလုပ္ခဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္အက်ဥ္းခ်ဳပ္ပါပဲ။

ေသခ်ာေလ့လာၾကည့္ရင္ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုလည္း ဒီပံုစံအတိုင္းခ်ဥ္းကပ္ေနတာ
ေတြ႕ရမွာပါ။ လက္ရွိ မြတ္စလင္လူမ်ိဳးေတြ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးသမီးေတြကို
လက္ထပ္ခဲ့တာေတြ၊ အင္အားႀကီးပါတီ ၂ခုျဖစ္တဲ့ (ႀကံ႕ဖြံ႕နဲ႕ NLD)ထဲမွာ စိမ္႔၀င္ေနတဲ့
မြတ္စလင္လူမ်ိဳးေတြ ဒါေတြကိုေလ့လာပါ။

ရန္ကုန္တိုင္းမွာဆိုရင္ ၿမိဳ႕ရဲ႕ သံုးပံု ႏွစ္ပံုကို မြတ္စလင္ေတြ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါၿပီ။ စီးပြားေရး
အခ်က္အျခာျဖစ္တဲ့ ဆူးေလတစ္၀ိုက္အပါအ၀င္ တာေမြ၊ ေက်ာက္ေျမာင္း၊ ေအာင္မဂၤလာ၊
ပန္းဘဲတန္း၊ ေက်ာက္တံတား၊ လသာ စတဲ့အဓိကေနရာေတြကို အုပ္စီးခဲ့ပါၿပီ။

အဲ့ဒီေနရာေတြမွာ ဆြမ္းခံသံဃာေတာင္ မသကၤာတဲ့အၾကည့္နဲ႔ ၾကည့္ခံေနရတဲ့အဆင့္ကို
ယေန႔ က်ေနာ္တို႔ေရာက္ေနရပါၿပီ။ အတိတ္က ဘႏွဖူးသိုက္တူးခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက အစိုးရ
၀န္ထမ္းေတြ၊ လက္ရွိအစိုးရအဖြဲ႕ထဲမွာ ၀င္ေရာက္ေနတဲ့ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ၊ အင္အားႀကီး
ပါတီ NLD ဆိုရင္ ျမန္မာပါတီလို႔ေတာင္ ေျပာမရတဲ့အဆင့္ကို ေရာက္ေနခဲ့ပါၿပီ။

က်ေနာ္တို႔ ဗုဒၶဘာသာလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ကိုးကြယ္ရာ/အားထားရာဆိုတာ က်ေနာ့္အျမင္နဲ႔ေျပာရရင္
ဒီအခ်ိန္မွာ ရတနာသံုးပါထဲမွာပါတဲ့ “သံဃာေတာ္”ေတြပဲရွိပါေတာ့တယ္။ ဆရာေတာ္ သံဃာေတာ္
ေတြသာလွ်င္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဘာသာ သာသနာကို မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ထိမ္းသိန္းေစာင့္ေရွာက္
ႏိုင္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြဆိုတာ သံသယရွိစရာမလိုဘူးလို႔ထင္ပါတယ္။

ေနာင္ကာလေတြမွာ ဒီဆရာေတာ္သံဃာေတာ္ျမတ္ေတြရဲ႕ လမ္းညႊန္မႈနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕အိမ္ကို
ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ စည္းရိုးကာရင္းနဲ႔ သံဃာေတြရဲ႕ေရွ႕မွာ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးေကာင္းသားေတြ
ရင္ေဘာင္တန္းကာကြယ္မွသာလွ်င္ ကမာၻတည္သေရြ႕ ျမန္မာရွိေနႏိုင္မွာပါ .........

၀ဂၤတိုင္း (သို႔မဟုတ္) ဘဂၤလားျပည္၊ (ယခု ဘဂၤလားေဒ့ရွ္)၌ ဗုဒၶဘာသာ ေပ်ာက္ကြယ္ရျခင္း

  

                              ==================================
(ေဒ၀ပါလမင္း)
----------------
၀ဂၤတိုင္း၊ ဘဂၤလားျပည္၌ “ဆဆကၤာမင္း” နတ္ရြာစံေသာ္ တိုင္းျပည္ႀကီးမွာလည္း...
အစိတ္စိတ္အမႊာမႊာ ကြဲျပားျခင္းသို႔ ေရာက္ရေလသည္။ ထိုသို႔ မၿငိမ္းခ်မ္းေသာ
အျဖစ္ကို မခံႏိုင္ၾကေသာ တိုင္းသူျပည္သားတို႔သည္ “ေဂါပါလေဒ၀”အမည္ရွိေသာ
လူပညာရွိတစ္ဦးကို မင္းေျမွာက္ၾကေလသည္။ ေဂါပါလေဒ၀မင္း နန္းတက္ၿပီးေနာက္
ႏိုင္ငံေတာ္အတြင္း ျဖစ္ေပၚလွ်က္ရွိေသာ ဆူပူေသာင္းက်န္းမႈမ်ားမွာ တစ္ျဖည္းျဖည္း
ၿငိမ္းခ်မ္းသြားေလသည္။ ၎၏ မင္းဆက္ကိုလည္း “ပါလ၀ံသမင္းဆက္” ဟုေခၚတြင္
ေစခဲ့ေလသည္။

(ဓမၼပါလမင္း)
--------------
ေဂါပါလမင္း နတ္ရြာစံၿပီးေနာက္ ၎၏သားေတာ္ “ဓမၼပါလမင္း” သည္ ခရစ္သကၠရာဇ္
၈-ရာစု ခန္႔တြင္နန္းတက္ခဲ့ေလသည္။ ပါလမင္းအဆက္ဆက္တြင္ ဤမင္းသည္ သူရသတၱိ
ႏွင့္ျပည့္စံုေသာ မင္းတစ္ပါးျဖစ္သျဖင့္ သူ၏အင္ပါယာမွာ ဘဂၤလားျပည္မွ ယခုအခါ
အာဖဂန္နစၥတန္ဟုေခၚေသာ ဂႏၶာရတိုင္းထိေအာင္ က်ယ္ျပန္႔ေလသည္။ ဘီဟာနယ္တြင္
ေက်ာ္ၾကားထင္ရွားခဲ့ေသာ “၀ကၠမသီလာေက်ာင္းေတာ္ႀကီး”ကို ဤမင္းလက္ထပ္တြင္
စတင္ေဆာက္လုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ (အဆိုပါ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးကို ေအဒီ ၁၂-ရာစုခန္႔က
ဗုဒၶဂါယာသို႕ ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္ခဲ့ေသာ မြတ္စလင္မ်ားက ဖ်က္စီး၍ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးမွ
အုတ္၊ ေက်ာက္တို႔ျဖင့္ ဗလီမ်ား၊ အရိုးဂူဗလီမ်ား ေဆာက္လုပ္ခဲ့ၾကသည္။ အရိုးဂူႏွင့္ ဗလီ
ႀကီးမ်ားတြင္ အာရဗီအကၡရာကို ပါရွန္းဘာသာစကားျဖင့္ ေရးထိုးထားေသာ ေက်ာက္က
ဗၺည္းမ်ားရွိေလသည္။)

(ေဒ၀ပါလမင္း)
----------------
ဓမၼပါလမင္း နတ္ရြာစံေသာ္ သားေတာ္ေဒ၀ပါလသည္ သက္ေတာ္ ၃၉-ႏွစ္တြင္ နန္းတက္
ေလသည္။ ဤမင္းလက္ထပ္တြင္ ဟုဏ္းလူမ်ဳိးတို႔ႏိုင္ငံႏွင့္ အာသံၾသရိစၥႏိုင္ငံတို႔ကို
သိမ္းပိုက္ေအာင္ျမင္ေလသည္။ ထိုေခတ္တြင္ ဂ်ာ၀ါႏွင့္ သုမတၱကၽြန္းရွင္ဘုရင္
ဗလပုၾတေဒ၀သည္ သံတမန္တစ္ဦးအား ေစလႊတ္ေတာ္မူၿပီးလွ်င္ နာလႏၵာတကၠသိုလ္
ႀကီး၏ ဥပစာထဲ၌ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးတစ္ေဆာင္ ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ့သည္။

(မဟီပါလမင္း)
---------------
ေဒ၀ပါလမင္း နတ္ရြာစံၿပီးေနာက္ ပါလႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးမွာ တစ္ေရႊ႕ေရႊ႕ဆုတ္ယုတ္
လာေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေနာက္ဆံုးမင္းဆက္ျဖစ္ေသာ မဟီပါလမင္းသည္ ပထမ
ပါလ၀ံသအမည္ကို ဖ်က္သိမ္း၍ ဒုတိယပါလမင္းဆက္ကိုတည္ေထာင္ေလသည္။
ဤမင္းလက္ထက္တြင္ ေတာင္ဘက္အိႏၵိယျပည္မွ ေစာလမင္းတို႔က ၀င္ေရာက္တိုက္
ခိုက္သျဖင့္ ၾသရိစၥနယ္ကို ေပးလိုက္ရေလသည္။ မဟီပါလမင္းႀကီးသည္ မဟာယာန္
သာသနာေတာ္ကို အထူးၾကည္ညိဳေတာ္မူေသာေၾကာင့္ တိဘက္ျပည္သို႔ မဟာယာန္
ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား ေစလႊတ္၍ သာသနာျပဳေစခဲ့သည္။

(မဟာယာန္ဆိုသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရားရွင္၏ ပညက္ေတာ္မူအပ္ေသာ ၀ိနည္းတရား
ေတာ္ကို သင္ၾကားနာယူျခင္းမျပဳပဲ အက်င့္သီလျဖဴစင္စြာ က်င့္ႀကံအားထုတ္ကာ
နိဗၺာန္သို႔လည္းေကာင္း၊ ထာ၀ရဘုရားအျဖစ္သို႔ ေရာက္ႏိုင္သည္ဟုလည္းေကာင္း
အယူရွိၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။)

မဟီပါလမင္း နတ္ရြာစံၿပီးေနာက္ “၀ိျဂဟပါလမင္း ၊ ဒုတိယမဟီပါလမင္း ၊
ရာမပါလမင္း ၊ ရာဇပါလမင္း” ဟူ၍ မင္း၄ပါး ဆက္လက္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကၿပီး
ေအဒီ ၉၀၀-ခန္႔တြင္ ပါလမင္းဆက္ ပ်က္သုန္းသြားခဲ့သည္။ ဒုတိယပါလမင္း
ဆက္မ်ားသည္လည္း ဗုဒၶဘာသာကိုအယူရွိၾကသျဖင့္ ဘဂၤလားျပည္မွ ဗာရာ
ဏသီၿမိဳ႕အထိ သာသနာေတာ္မကြယ္ပ မေမွးမွိန္ပဲ ေတာက္ပလွ်က္ပင္ ရွိခဲ့ေလသည္။

ပါလမင္းမ်ားေနာက္တြင္ “ေသန”မင္းတို႔သည္ အိႏၵိယျပည္သို႔ မြတ္စလင္တို႔
၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္ေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာ ၁၂-ရာစုတိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္ ဆိုေသာ္လည္း
ယခင္မင္းမ်ားကဲ့သို႔ တန္ခိုးအာဏာ မရွိေတာ့ပဲ ေစာ္ဘြားမ်ားအျဖစ္သာ နယ္ပယ္
အနည္းငယ္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ရေလသည္။

အိႏၵိယျပည္ႏွင့္ ဘဂၤလားျပည္ႀကီးတို႔ ပ်က္စီးျခင္းသို႔ေရာက္ရျခင္းတြင္ ဗုဒၶသာသနာ
ေတာ္သည္လည္း ပါ၀င္ရေလသည္။

သာသနာျပဳ မင္းေကာင္းမင္းျမတ္မ်ားမရွိျခင္း။ ဗုဒၶသာသနာေတာ္အား ထိန္းသိမ္း
ေစာင့္ေရွာက္ရမည့္ မဟာယာန္ရဟန္းေတာ္တို႔၏ မေလးစားမႈ၊ ၀ိနည္းတရားေဖာက္ျပန္၍
က်င့္ႀကံမႈ၊ အခ်င္းခ်င္းခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားမႈတို႔ေၾကာင့္ လူဒါယိကာ/ဒါယိကာမအေပါင္းတို႔၏
ၾကည္ညိဳျခင္းကို ဆုတ္ယုတ္ေစ၍ မြတ္စလင္တို႔၏ ေခ်မႈန္းတိုက္ခိုက္ျခင္းႏွင့္ႀကံဳေသာအခါ
အဆံုးတိုင္ ကြယ္ေပ်ာက္ခဲ့ရေလသည္။